Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 03-Φεβ-2019 14:29

    Το δίλημμα της Βενεζουέλας: ανατροπή ή αιματοχυσία

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Το δίλημμα της Βενεζουέλας: ανατροπή ή αιματοχυσία

    Του Κώστα Ράπτη

    Είναι η αρχή του τέλους ή μόλις το τέλος της αρχής; Η βαθιά κρίση, πολιτική, οικονομική και κοινωνική της Βενεζουέλας του Νικολάς Μαδούρο ήταν από καιρό δεδομένη. Όμως οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών προοιωνίζονται μια συνέχεια μακρά και ακόμη πιο δραματική – με μόνο πραγματικό ερώτημα το αν η κατάρρευση του μπολιβαριανού πειράματος θα συνοδευτεί και από κατάρρευση της κρατικής υπόστασης της χώρας ή όχι.

    Η αναταραχή δεν περιορίζεται πλέον στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, παρά αναδεικνύει την περιφερειακή και διεθνή της διάσταση, υποχρεώνοντας όλους τους παίκτες της παγκόσμιας σκηνής να τοποθετηθούν. Το σύνθημα της διεθνοποίησης της κρίσης έδωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με την πρωτοβουλία του να αναγνωρίσει τον επικεφαλής της εκλεγμένης Εθνοσυνέλευσης, Χουάν Γκουαϊδό, ως προσωρινό πρόεδρο της Βενεζουέλας, αλλά και με την ομοβροντία κυρώσεων που υιοθέτησε η κυβέρνησή του εναντίον του καθεστώτος Μαδούρο.

    Τα δύο κέντρα εξουσίας που λειτουργούσαν στο Καράκας έχουν μετατραπεί σε δύο διεθνή υποκείμενα που διαγκωνίζονται για την έξωθεν στήριξη. Η ελεγχόμενη από την αντιπολίτευση Εθνοσυνέλευση αποκήρυξε τον Μαδούρο κρίνοντας νόθες τις εκλογές με τις οποίες αυτός εγκαινίασε τη νέα του προεδρική θητεία στις 10 Ιανουαρίου, και ο 35χρονος Γκουαϊδό, μέχρι τότε πρόεδρος του Κοινοβουλίου, αναγορεύτηκε ενώπιον εκατοντάδων χιλιάδων συγκεντρωμένων οπαδών του ως νέος αρχηγός του κράτους.

    Η "επένδυση" του Τραμπ

    Η άμεση αντίδραση της Ουάσινγκτον και της άτυπης "Ομάδας της Λίμα" (που συνασπίζει τον Καναδά και 12 λατινοαμερικανικές χώρες) πρόσφερε στον Γκουαϊδό μια πρώτη βάση διεθνούς αναγνώρισης. Οι αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επικοινωνίες του Τραμπ με τον αυτοανακηρυχθέντα πρόεδρο τις τελευταίες ημέρες δείχνουν τον βαθμό επένδυσης του Λευκού Οίκου στην επιχειρούμενη ανατροπή.

    Η περιφερειακή αποσταθεροποίηση από την έξοδο δύο εκατομμυρίων Βενεζουελανών προς γειτονικές χώρες, λόγω της οικονομικής κατάρρευσης, η συμπόρευση του Καράκας με διεθνείς ανταγωνιστές της Ουάσινγκτον (βλ., λ.χ., τις πρόσφατες ασκήσεις ρωσικών στρατηγικών βομβαρδιστικών στην Καραϊβική) και βέβαια ο ρόλος της Βενεζουέλας στη διεθνή ενεργειακή αγορά, ως της χώρας με τα μεγαλύτερα διαπιστωμένα κοιτάσματα αργού, εξηγούν το ανανεωμένο αμερικανικό ενδιαφέρον.

    Παραλυτική ισορροπία

    Όμως ο Μαδούρο δεν παύει να έχει τα ερείσματά του – εσωτερικά και εξωτερικά. Το γεγονός ότι ο Γκουαϊδό τελεί σε κατάσταση ημιπαρανομίας, αντιμετωπίζοντας ένταλμα σύλληψης και απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα, δείχνει ότι η εξουσία δεν έχει ακόμη αλλάξει χέρια. Η απώλεια της αποδοχής της κοινωνικής πλειοψηφίας δεν αρκεί, στον βαθμό που ο Μαδούρο εξακολουθεί να έχει τη στήριξη του στρατού, αλλά και αρκετών εκατομμυρίων οπαδών του, από τις τάξεις των οποίων μάλιστα έχει συγκροτηθεί, ακριβώς για την υπεράσπιση του καθεστώτος, ένοπλη Μπολιβαριανή Πολιτοφυλακή. Τα προηγούμενα κύματα κινητοποιήσεων της αντιπολίτευσης, μολονότι ογκώδη και πολύνεκρα, δεν έφεραν την ανατροπή. Εξού και η περί τον Γκουαϊδό αντιπολίτευση πολλαπλασιάζει τις εκκλήσεις της προς τον στρατό να "κινηθεί".

    Την παραλυτική αυτή ισορροπία επιχειρεί να υπερβεί η παρέμβαση των ΗΠΑ. Η αναγνώριση του Γκουαϊδό ως προέδρου του δίνει τη δυνατότητα να διαχειριστεί προς όφελος της αντιπολίτευσης τα περιουσιακά στοιχεία της Βενεζουέλας που βρίσκονται στην αμερικανική επικράτεια, ενώ αντιστρόφως η απονομιμοποίηση του Μαδούρο δεν έχει μόνο επιπτώσεις πολιτικές, αλλά και άμεσα οικονομικές.

    Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Τζον Μπόλτον, αρχιτέκτονας της βενεζολάνικης πολιτικής των ΗΠΑ, εμφανίσθηκε ύστερα από σύσκεψη να κρατά σημειώσεις, στις οποίες από "αβλεψία" αποκαλυπτόταν ότι εξετάζεται η αποστολή 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στη γειτονική προς τη Βενεζουέλα Κολομβία. Είναι όμως πολύ αμφίβολο κατά πόσον η κυβέρνηση Τραμπ προσανατολίζεται όντως στο σενάριο της άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής. Το μήνυμα ότι ουδείς θα μπορεί στο εξής να συναλλάσσεται ανεμπόδιστα με το Καράκας και δη με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PdVSA είναι προς το παρόν αρκετό.

    Αντιδυτική συσπείρωση

    Είναι αυτό το στοιχείο που έφερε ανοικτά στο πλευρό του Μαδούρο όχι μόνο τις ούτως ή άλλως φιλικές κυβερνήσεις του Μεξικού και της Βολιβίας, αλλά δυνάμεις από την άλλη άκρη του κόσμου, όπως η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες πέραν των ευρύτερων γεωπολιτικών τους στοχεύσεων για μια "πολυπολική" τάξη πραγμάτων, βλέπουν να διακυβεύονται στη Βενεζουέλα και άμεσα οικονομικά τους συμφέροντα. Ήδη τον Δεκέμβριο η επίσκεψη Μαδούρο στη Μόσχα σημαδεύτηκε από τη σύναψη συμφωνιών για ρωσικές επενδύσεις ύψους 5 δισ. δολαρίων στον πετρελαϊκό τομέα και 1 δισ. στην εξόρυξη χρυσού. Από το 2006 έως σήμερα η ρωσική κυβέρνηση και η Rosneft έχουν δανείσει στη Βενεζουέλα 17 δισ. δολάρια, η αποπληρωμή των οποίων γίνεται όλο και πιο αβέβαιη.

    Σε αυτό το φόντο καταγγέλθηκε από βουλευτή της αντιπολίτευσης ότι τη Δευτέρα αεροσκάφος Boeing ρωσικής εταιρείας τσάρτερ μετέφερε από το Καράκας στη Μόσχα 20 τόνους χρυσού (το ένα πέμπτο των βενεζολάνικων αποθεμάτων). Νωρίτερα το Reuters είχε δημοσιεύσει την πληροφορία ότι Ρώσοι μισθοφόροι έχουν αναλάβει τη φύλαξη του Μαδούρο.

    Το Πεκίνο επίσης έχει χορηγήσει στο Καράκας δάνεια ύψους περίπου 62 δισ. δολαρίων την τελευταία δεκαετία, κυρίως με αντάλλαγμα πετρέλαιο. Αλλά και ο Ταγίπ Ερντογάν έχει επωφεληθεί. Ο Βενεζουελάνος ηγέτης έχει επισκεφθεί τέσσερις φορές την Τουρκία, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του έχει ανταποδώσει μία φορά, οπότε συνυπέγραψε συμφωνίες συνεργασίας στον πετρελαϊκό, εξορυκτικό και αμυντικό τομέα. Φοβούμενη λόγω των δυτικών κυρώσεων για την τύχη των αποθεμάτων της σε χρυσό (τα φυλασσόμενα στην Τράπεζα της Αγγλίας έχουν ήδη δεσμευθεί), η Βενεζουέλα έχει στραφεί στην Τουρκία, αντί της Ελβετίας, για την επεξεργασία τους και τη μετατροπή τους σε ράβδους.

    Μάχη οπισθοφυλακής υπέρ Μαδούρο από την Αθήνα

    Οι ευρωπαϊκές χώρες με σαφήνεια διακήρυξαν από την πρώτη στιγμή ότι ο Νικολάς Μαδούρο έχει απολέσει τη νομιμοποίησή του. Όλες; Όχι. Σε απόκλιση από τη διαφαινόμενη συναίνεση, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί μέχρι την τελευταία στιγμή να υπερασπισθεί κατά το δυνατόν το μπολιβαριανό καθεστώς με το οποίο διατηρούσε ποικίλους δεσμούς.

    Η αποστροφή του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ κατά τη συνεδρίαση της Σοσιαλιστικής Διεθνούς στον Άγιο Δομίνικο ότι "ο Μαδούρο δεν έχει σχέση με τη Διεθνή Αριστερά" είναι σαφές ποιους αποδέκτες είχε.

    Έξι από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν απευθύνει τελεσίγραφο στον Μαδούρο να προκηρύξει μέχρι σήμερα, Κυριακή, ελεύθερες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές, ειδεμή θα προχωρήσουν σε αναγνώριση του Γκουαϊδό, κίνηση την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμά του την Πέμπτη ζήτησε από όλα τα κράτη-μέλη. Χαρακτηριστική είναι και η επισήμανση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών, Χάικο Μάας, για την ανάγκη κοινής στάσης των "27", ωστόσο το άτυπο συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων του Βουκουρεστίου περιορίστηκε στην απόφαση συγκρότησης διεθνούς ομάδας επαφής από μέλη και μη της ΕΕ, η οποία σε συνεργασία με τον ΟΗΕ  θα μεσολαβήσει στον εσωτερικό πολιτικό διάλογο της Βενεζουέλας, στην κατεύθυνση της διενέργειας εκλογών.

    *Αναδημοσίευση από το "Κεφάλαιο" που κυκλοφορεί

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων