Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 18-Νοε-2018 09:07

    Ιταλικός αγώνας ημιαντοχής απέναντι στις Βρυξέλλες

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Ιταλικός αγώνας ημιαντοχής απέναντι στις Βρυξέλλες

    Του Κώστα Ράπτη

    Το βράδυ της Τρίτης ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, υπουργός Εσωτερικών και ηγέτης της Λέγκας του Βορρά Ματέο Σαλβίνι, εθεάθη, πριν από την συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου να πραγματοποιεί τζόγκινγκ στους δρόμους της Ρώμης, φορώντας, ως φίλος των ενστόλων που είναι, ένα αστυνομικό μπλουζάκι. Ήταν ο δικός του ιδιόμορφος τρόπος για να δηλώσει την έλλειψη άγχους και την αποφασιστικότητά του μπροστά στο τελεσίγραφο της Ε.Ε. σχετικά με το σχέδιο του ιταλικού προϋπολογισμού. Και πράγματι η ιταλική κυβέρνηση αψήφησε τις συστάσεις των Βρυξελλών, παραμένοντας σταθερή στις προβλέψεις του προϋπολογισμού για έλλειμμα της τάξης του 2,4% το 2019 (έναντι δέσμευσης της προηγούμενης κυβέρνησης για 0,8%), με εκτίμηση για ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 1,5% (αντί για 1,2% κατά τις εκτιμήσεις Κομισιόν και 1% κατά το ΔΝΤ).

    "Καταθέτουμε έναν προϋπολογισμό που θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, θα διευρύνει το δικαίωμα στη σύνταξη και θα μειώσει τους φόρους για τους Ιταλούς. Αν αυτό αρέσει στην Ευρώπη, θα είμαστε ευτυχείς. Αν όχι, θα προχωρήσουμε. Σας βεβαιώνω, δεν θα υποχωρήσουμε ούτε χιλιοστό” δήλωσε μετά τη συνεδρίαση ο Σαλβίνι. Πιθανότατα όμως θα βρεθεί να τρέχει πολύ περισσότερο στο μέλλον – και όχι μόνο για λόγους επίδειξης.

    Η τακτική των δύο πλευρών

    Ο τεχνοκράτης υπουργός Οικονομικών, Τζοβάνι Τρία, πάλι, υιοθετεί τη γλώσσα και το ύφος της ευρωγραφειοκρατίας επικαλούμενος την πρόβλεψη των κοινοτικών κανονισμών για "ευελιξία”, η οποία και ζητά να ισχύσει λόγω απρόβλεπτων εξελίξεων εξαιρετικού χαρακτήρα, όπως οι καταστροφικές βροχοπτώσεις στις αρχές του μηνός, που συνεπάγονται έκτακτες δαπάνες της τάξης του 0,2%, ή η κατάρρευση της γέφυρας Μοράντι στη Γένοβα. Παράλληλα δηλώνει ότι το 2,4% αποτελεί "απαραβίαστο όριο”, αν και το Γραφείο Προϋπολογισμού της ιταλικής Βουλής έχει ήδη υπολογίσει ότι τα μέτρα του προϋπολογισμού θα οδηγήσουν το έλλειμμα στο 2,6%.

    Όσο για τον πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε, ζητά συνάντηση με τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, προκειμένου να συζητηθεί η μη επιβολή κυρώσεων στην Ιταλία.

    Στην πραγματικότητα, τόσο η Ρώμη όσο και οι Βρυξέλλες επιδίδονται σε ένα περίπλοκο και ριψοκίνδυνο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών. Η ιταλική πλευρά γαλβανίζει το εσωτερικό της ακροατήριο με μύδρους κατά της Ε.Ε., την ίδια ώρα που εμφανίζεται προς τα έξω πρόθυμη να διαπραγματευτεί (ως προς τις λεπτομέρειες και όχι ως προς την ουσία). Οι Βρυξέλλες, από την άλλη, θα πρέπει είτε να ανεχθούν το "ροκάνισμα” των κοινών κανόνων είτε να προκαλέσουν κρίση με δική τους πρωτοβουλία.

    Περιθώριο έξι μηνών

    Η Κομισιόν καλείται να προχωρήσει στο επόμενο βήμα της διαδικασίας υπερβάλλοντος ελλείμματος, αφού λάβει υπόψη της και τα στοιχεία για την δυναμική του ιταλικού χρέους που θα ανακοινωθούν στις 21 Νοεμβρίου, δίνοντας στη Ρώμη περιθώριο τριών έως έξι μηνών για να προβεί στη λήψη διορθωτικών μέτρων, προτού απειληθεί η επιβολή προστίμου.

    ΟΙ Ιταλοί ιθύνοντες δεν έχουν λόγους να βιάζονται: το χρονοδιάγραμμα αυτό σημαίνει ότι η λήξη της διορίας συμπίπτει με τις ευρωεκλογές, που αναμένεται να ανατρέψουν συνολικά τους συσχετισμούς, και με τις διεργασίες για τον διορισμό νέας Κομισιόν. Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζουν ότι η Ιταλία είναι κυρίαρχη χώρα – και καθαρός εισφορέας του κοινοτικού προϋπολογισμού.

    Ο ρόλος των αγορών

    Όμως τα πράγματα δεν είναι απαραίτητο να κυλήσουν τόσο αργόσυρτα. Οτιδήποτε γεννά φόβους για την δυναμική του ιταλικού χρέους (2,3 τρισ. ευρώ, ήτοι 131% του ΑΕΠ, δεύτερο μεγαλύτερο στην ευρωζώνη μετά το ελληνικό) φέρνει στο προσκήνιο έναν τρίτο παίκτη: τις αγορές, όπου το κόστος δανεισμού της Ιταλίας κινείται ήδη ανοδικά. Σε αυτές εναποθέτουν οι Βρυξέλλες, ελλείψει αποτελεσματικότερων όπλων, τον "σωφρονισμό” της Ιταλίας.

    Με δεδομένο τον "ομφάλιο λώρο” που ακόμη συνδέει στενά, μετά από δέκα χρόνια κρίσης και υποτιθέμενες προσπάθειες αναμόρφωσης της ευρωζώνης, το δημόσιο με το τραπεζικό χρέος της Ιταλίας, οι τράπεζες της γείτονος είναι ο προφανής αδύναμος κρίκος αυτής της διαδικασίας, ιδίως ενόψει των αναγκών τους για αναχρηματοδότηση δανείων ύψους 240 δισ. ευρώ με το νέο έτος.

    Η τακτική των Ιταλών ιθυνόντων αποβλέπει κατά βάθος στο να εκβιασθεί η ΕΚΤ (κύριος αγοραστής όλο το τελευταίο διάστημα του ιταλικού χρέους) να "σώσει την παρτίδα” προχωρώντας, παρά τις ως τώρα σχεδιασμούς της, σε έναν ακόμη γύρο διευκολυντικής νομισματικής πολιτικής. Ο Μάριο Ντράγκι, ο οποίος διανύει τον τελευταίο χρόνο της θητείας του και συμβαίνει επίσης να είναι Ιταλός, βρίσκεται σε εξαιρετικά λεπτή θέση. Ήδη κεντρικοί τραπεζίτες του κλαμπ των βορείων χωρών, όπως ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, διαμηνύουν ότι ούτε ο ρυθμός επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, ούτε ο περιορισμένος ως τώρα αντίκτυπος του "ιταλικού θρίλερ” στις λοιπές οικονομίες της ευρωζώνης επιβάλλουν στην Φραγκφούρτη αλλαγή γραμμής πλεύσης.

    Προκλητή κρίση

    Πρόκειται για παράδοξο πρώτου μεγέθους. Η πολιτική ανάγκη των ευρωπαϊκών καγκελαριών να αποτύχει το πείραμα της συγκυβέρνησης των λαϊκιστών των Κινήματος Πέντε Αστέρων και της Λέγκας, οδηγεί τα πράγματα σε μία προκλητή κρίση, που όμως δεν θα γίνει αισθητή μόνο από τον Ιταλό ψηφοφόρο, αλλά και από "παράπλευρα θύματα”, όπως η Ελλάδα, που θα δυσκολευτεί ιδιαίτερα να επιχειρήσει έξοδο στις αγορές εν μέσω εκτίναξης του σπρεντ.

    Υπάρχει η δυνατότητα υλοποίησης αντικυκλικών πολιτικών;

    Παραμένει, ωστόσο, το επί της ουσίας δίλημμα: πώς συνδυάζεται η ανάγκη χαλιναγώγησης του χρέους με την δημιουργία αναπτυξιακής δυναμικής; Ποια η δυνατότητα υλοποίησης αντικυκλικών πολιτικών σε ένα περιβάλλον υποχρεωτικής διηνεκούς δημοσιονομικής περιστολής;

    Το ερώτημα αφορά κατεξοχήν (αλλά όχι αποκλειστικά) την Ιταλία, όπου, κατά το ΔΝΤ, τα πραγματικά εισοδήματα έχουν παραμείνει καθηλωμένα επί δύο δεκαετίες, η ανεργία βρίσκεται στο 10% και η μετανάστευση Ιταλών σημειώνει υψηλό πενταετίας.

    Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με επεκτατικές πολιτικές θα βελτιώσει εντέλει και τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, δια της αύξησης του παρονομαστή. Όμως οι επικριτές της θεωρούν ότι ο νέος προϋπολογισμός εξαντλείται σε παροχές εύκολης πολιτικής απόδοσης, χωρίς αναπτυξιακό αντίκρισμα, εφόσον δεν αντιμετωπίζονται οι διαρθρωτικές υστερήσεις της ιταλικής οικονομίας και διοίκησης.

    Η τοποθέτηση του ΔΝΤ

    Το ίδιο το Ταμείο, με "σολομώντεια” τοποθέτησή του την Τρίτη, χαρακτήρισε μεν "ευπρόσδεκτη” την έμφαση της κυβέρνησης Κόντε στην ανάπτυξη και την κοινωνική ενσωμάτωση, πρόσθεσε ωστόσο ότι τα προβλεπόμενα μέτρα τόνωσης θα έχουν αμφίβολα αποτελέσματα βραχυπρόθεσμα και μάλλον αρνητικά μεσοπρόθεσμα, αφήνοντας την Ιταλία "πολύ ευάλωτη” σε οποιοδήποτε, έστω και μέτριο, πιθανό εξωτερικό κραδασμό , που θα μετέτρεπε την παρατηρούμενη επιβράδυνση σε ύφεση και θα επέβαλλε δραστικά περιοριστικά μέτρα στην χειρότερη συγκυρία.

    Ο συνδυασμός διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, "ποιοτικής” δημοσιονομικής εξυγίανσης και ενίσχυσης του ισολογισμού των τραπεζών αποτελεί πάντα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, την ενδεδειγμένη συνταγή. 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων