Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 05-Φεβ-2018 11:26

    Πολωνία: Νέος πρωθυπουργός, ίδια τακτική;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Πολωνία: Νέος πρωθυπουργός, ίδια τακτική;

    της Agata Gostynska-Jakubowska

    Ο Mateus Morawiecki αντικατέστησε την Beata Szydlo ως πρωθυπουργός της Πολωνίας στις 11 Δεκεμβρίου 2017. Ο διορισμός του Morawiecki δημιούργησε ελπίδες ότι η Πολωνία θα αλλάξει πορεία. Οι σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Βρυξελλών επιδεινώθηκαν μετά από την εκλογική νίκη του λαϊκιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) τον Οκτώβριο του 2015. Το PiS έχει ανησυχήσει τους εταίρους του στην ΕΕ με τις προσπάθειές του να υπονομεύσει το κράτος δικαίου και με την αντίθεσή του στην πολιτική της ΕΕ για μετεγκατάσταση των προσφύγων.

    Ο Morawiecki, ο οποίος ήταν προηγουμένως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, και επικεφαλής των οικονομικών και αναπτυξιακών πολιτικών, θεωρείται ως μια μετριοπαθής προσωπικότητα του PiS. Σε μια προσπάθεια να γίνει ελκυστικός σε πιο κεντρώους ψηφοφόρους και να βελτιώσει την εικόνα της Βαρσοβίας στο εξωτερικό, ο Morawiecki αντικατέστησε κάποιες από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητας της τελευταίας κυβέρνησης. Απέλυσε, μεταξύ άλλων, τον υπουργό Περιβάλλοντος που επέτρεψε την καταγραφή του δάσους Bialowieza, μια περιοχή παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, και τον υπουργό ΕΞωτερικών, Witold Waszcykowski (ο οποίος υποστήριζε ότι το κράτος του "Σαν Εσκόμπαρ (δεν υπάρχει αυτό το κράτος) είχε υποστηρίξει την προσπάθεια της Πολωνίας για μια μη μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ).

    Ο Morawiecki είναι πρώην διευθύνων σύμβουλος μιας από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Πολωνίας. Φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι όπως και στις business, η φήμη και οι ικανότητες δικτύωσης, βοηθούν στην επίτευξη των στόχων πολιτικής. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, ο Morawiecki δεν φοβάται τα συχνά ταξίδια στις Βρυξέλλες. Την ημέρα που ανακοίνωσε τη νέα του κυβέρνηση, ο Morawiecki συναντήθηκε επίσης με τον πρόεδρο της Κομισιόν, Jean-Claude Juncker. Η ανακοίνωση της Κομισιόν μετά το δείπνο ανέφερε ότι -το δείπνο- έλαβε χώρα σε φιλική ατμόσφαιρα.

    Αλλά μια ανανέωση της κυβέρνησης και ένα επιτυχημένο δείπνο, δεν θα είναι αρκετά για τα εξομαλύνουν τα πράγματα μεταξύ Βαρσοβίας και Βρυξελλών. Από τις 20 Δεκεμβρίου, μετά από δύο χρόνια προσπαθειών να φέρει στον "σωστό δρόμο” την πολωνική κυβέρνηση, η Κομισιόν πρότεινε την ενεργοποίηση του Άρθρου 7 της Συνθήκης της ΕΕ (TEU), που στόχο έχει να αντιμετωπίσει τις σοβαρές παραβιάσεις των δημοκρατικών αξιών της ΕΕ από τα κράτη-μέλη. Η Κομισιόν υποστήριξε ότι η κυβέρνηση είχε υπονομεύσει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και με τον τρόπο αυτό αποδυνάμωσε τον διαχωρισμό των εξουσιών στην Πολωνία.

    Η ανησυχία της Κομισιόν είναι ότι το PiS έχει προωθήσει αλλαγές στο νόμο που διέπει το Συνταγματικό Δικαστήριο και έχει τοποθετήσει στο Δικαστήριο, φιλικές προς το κόμμα προσωπικότητες. Αυτό με τη σειρά του, έχει καταστήσει πιο εύκολο για το PiS το να εισάγει δικαστικές μεταρρυθμίσεις που υπονομεύουν το πολιτικό σύνταγμα. Η νέα νομοθεσία αυξάνει την επιρροή του κόμματος στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα δικαστήρια. Μεταξύ άλλων, απολύει τα τωρινά μέλη του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου (που επιλέγει δικαστές) και δίνει στην Sejm (στην κάτω βουλή) όπου το PiS και οι σύμμαχοί του έχουν την πλειοψηφία, το δικαίωμα να διορίζουν νέα μέλη σε αυτό το συμβούλιο. Ο νέος νόμος επίσης δίνει τη δυνατότητα στο PiS να απομακρύνει περίπου το 37% των σημερινών δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου, υποχρεώνοντας τους σε πρόωρη συνταξιοδότηση. Οι νέοι δικαστές θα διοριστούν από τον πρόεδρο μετά από τη σύσταση του νέου Δικαστικού Συμβουλίου.

    Η Κομισιόν ανησυχεί ότι οι ενέργειες του PiS δεν θα αποδυναμώσουν μόνο τους δημοκρατικούς ελέγχους και τις ισορροπίες στην Πολωνία αλλά θα πλήξουν την ενιαία αγορά της ΕΕ. Όπως υποστήριξε μια πρόσφατη έρευνα του CER, "Μπορούν τα κεφάλαια της ΕΕ να προάγουν το κράτος δικαίου στην Ευρώπη;”, όταν υπονομεύεται η δικαστική εξουσία, οι επενδυτές δεν μπορούν πλέον να είναι βέβαιοι ότι τα δικαιώματά τους θα προστατεύονται επαρκώς.

    Το Άρθρο 7 της συνθήκης της ΕΕ είναι μια διαδικασία πολλαπλών σταδίων: τουλάχιστον 22 κράτη-μέλη πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν ότι υπάρχει ένας σαφής κίνδυνος σοβαρής παραβίασης των αξιών της ΕΕ στην Πολωνία. Εάν η Πολωνία δεν ανταποκριθεί με αλλαγή στάσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει ομόφωνα (εκτός της Πολωνίας), ότι η Βαρσοβία παραβιάζει τις αξίες της ΕΕ σοβαρά και επίμονα, οδηγώντας ενδεχομένως στην αναστολή του δικαιώματος ψήφου της Πολωνίας στο Συμβούλιο των υπουργών.

    Η Κομισιόν ζητά από τα κράτη-μέλη να υποστηρίξουν μόνο το πρώτο στάδιο της διαδικασίας. Αλλά ακόμη και αυτό, θα μπορούσε να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό εάν οδηγήσει σε αυξημένο ευρωσκεπτικισμό στην Πολωνία. Οι Πολωνοί σήμερα είναι ιδιαίτερα υποστηρικτικοί της συμμετοχής στην ΕΕ, αλλά πολλοί από αυτούς θα μπορούσαν να σκεφτούν ότι οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις είναι εσωτερικό ζήτημα της χώρας, στο οποίο η ΕΕ δεν θα πρέπει να ανακατεύεται.

    Η πρόταση της Κομισιόν έχει προκαλέσει πονοκέφαλο και στα άλλα μέλη της ΕΕ. Ορισμένοι Γερμανοί και Γάλλοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι το Βερολίνο και το Παρίσι πιθανώς θα υποστήριζαν την Κομισιόν και θα ψήφιζαν υπέρ της ενεργοποίησης του πρώτου σταδίου του Άρθρου 7. Αλλά άλλες πρωτεύουσες της ΕΕ ήταν πιο απρόθυμες να καταδικάσουν ανοιχτά την κυβέρνηση της Πολωνίας, είτε επειδή αντιδρούν επί της αρχής στην ιδέα της επιβολής κυρώσεων σε χώρες της ΕΕ με κακή εσωτερική εικόνα, ή επειδή έχουν τα δικά τους προβλήματα με το κράτος δικαίου. Η Βουλγαρία, η οποία έχει την προεδρία του Συμβουλίου των υπουργών, έχει δεχθεί κριτική από την Κομισιόν για ανεπαρκή πρόοδο στην μεταρρύθμιση του δικού της δικαστικού συστήματος. Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός, Boyko Borisov, υποστήριξε ότι η πρόταση του Άρθρου 7 της Κομισιόν θα προκαλούσε "άγρυπνες νύχτες” στην ΕΕ εάν τίθετο σε ψηφοφορία.

    Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η χρήση του άρθρου 7 είναι δίκοπο μαχαίρι. Ως αποτέλεσμα, η Κομισιόν έχει δηλώσει ότι εάν η πολωνική κυβέρνηση ανταποκριθεί στις ανησυχίες της μέσα σε τρεις μήνες, θα εξετάσει να αποσύρει το θέμα της ενεργοποίησης.

    Αλλά ακόμη και υπό τον Morawiecki, η Βαρσοβία είναι απίθανο να υποχωρήσει. Ο Jaroslaw Kaczynski, ο ηγέτης του PiS ο οποίος ουσιαστικά κινεί τα νήματα στην κυβέρνηση, θεωρεί ότι τα δικαστήρια της Πολωνίας είναι γεμάτα με δικαστές που εργαζόταν υπό το κομμουνιστικό καθεστώς και ότι θα πρέπει να φύγουν. Ο Morawiecki, ο οποίος επίσης ανήκει στην πολωνική, αντί-κομμουνιστική αντιπολίτευση, φαίνεται να συμφωνεί ότι οι μεταρρυθμίσεις θα βελτιώσουν το πολωνικό δικαστικό σύστημα. Εκτός αυτού, η λαϊκή στήριξη για το PiS δεν έχει μειωθεί από τότε που το κόμμα προχωρά στη δικαστική μεταρρύθμιση: αυτό επιτρέπει στο PiS να υποστηρίξει ότι οι Πολωνοί έχουν δώσει ελευθερία κινήσεων στο κόμμα.

    Ο Morawiecki θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τον χρόνο που του έχει δώσει η Κομισιόν και την απροθυμία της Βουλγαρίας να προχωρήσει με την πρόταση της Κομισιόν, να επισκεφτεί τα κράτη-μέλη και να δημιουργήσει μια θετική εικόνα για τη νέα νομοθεσία. Προκειμένου να εμποδίσει την Κομισιόν, η πολωνική κυβέρνηση πρέπει να πείσει τουλάχιστον έξι κράτη-μέλη ώστε να αντιταχθούν στην απόφαση του Συμβουλίου ή να απέχουν. Ο Morawiecki ελπίζει ότι το πιο ήπιο προφίλ του θα τον βοηθήσει να πείσει τις απρόθυμες πρωτεύουσες της ΕΕ.

    Ο Morawiecki μπορεί να έχει δίκιο ότι μπορεί να βρει έξι υποστηρικτές. Αλλά θα δαπανήσει μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο το οποίο θα χρειαστεί η κυβέρνησή του στα επόμενα δύο χρόνια. Το Μάιο η Κομισιόν θα υποβάλλει την πρότασή της για τον πολυετή προϋπολογισμό μετά το 2020. Με λιγότερα έσοδα μετά το Brexit, η ΕΕ είναι πιθανό να μειώσει την χρηματοδότηση για τους καθαρούς αποδέκτες, εκ των οποίων η Πολωνία σήμερα είναι ο μεγαλύτερος. Η Κομισιόν επίσης βρίσκεται υπό πίεση από κάποια κράτη-μέλη της ΕΕ που πληρώνουν και τα οποία υποστηρίζουν ότι ο καλύτερος τρόπος να διασφαλιστεί ότι τα κράτη-μέλη σέβονται το κράτος-δικαίου, είναι να θέσει ως προϋπόθεση για την χρηματοδότηση από την ΕΕ.

    Ο Morawiecki θα πρέπει να επικεντρωθεί στο να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Κομισιόν και τους καθαρούς πληρωτές εν όψει της μάχης για τον προϋπολογισμό. Η εκστρατεία του Morawiecki για το Άρθρο 7 ίσως εξασφαλίσει στον πρωθυπουργό κάποιο χρόνο, αλλά μακροπρόθεσμα, μπορεί να κοστίσει χρήματα στην Πολωνία καθώς και φίλους στις Βρυξέλλες.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.cer.eu/publications/archive/bulletin-article/2018/poland%E2%80%99s-prime-minister-new-face-same-old-tune

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων