Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 25-Απρ-2018 09:35

    Τα Δυτικά Βαλκάνια, η Αθήνα και τα Σκόπια

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Τα Δυτικά Βαλκάνια, η Αθήνα και τα Σκόπια

    της Judy Dempsey

    Ίσως δεν είναι μεγάλη είδηση για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με δύσκολες διαφωνίες μεταξύ γειτόνων. Αλλά στις αρχές του μήνα, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Νικόλαος Κοτζιάς, μετέβη αεροπορικώς από την Αθήνα στα Σκόπια, την πρωτεύουσα της ΠΓΔΜ.

    Μικρή είναι η απόσταση που χωρίζει αυτές τις πόλεις. Αλλά το ταξίδι είχε τεράστια συμβολική και πολιτική σημασία.

    Ήταν η πρώτη φορά σε 12 χρόνια που ένας εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης έκανε αυτή την απευθείας πτήση. Απέδειξε πόσο μακριά έχουν φτάσει οι ηγέτες των δύο χωρών για να τερματίσουν μια διαφωνία που δεν έχει μόνο δυσκολέψει τις διμερείς σχέσεις. Έχει αφήσει ένα επικίνδυνο και έντονο κενό ασφαλείας στη Νότια Ευρώπη.

    Τώρα, μετά από τόσες πολλές αποτυχημένες προσπάθειες, η Ελλάδα και η ΠΓΔΜ έχουν μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξουν το στρατηγικό και πολιτικό τοπίο σε αυτό το κομμάτι των Δυτικών Βαλκανίων. Θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο ώστε η ΠΓΔΜ να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, οδηγώντας σε μια απρόσκοπτη διασταύρωση της συμμαχίας από το Μαυροβούνιο προς την Τουρκία.

    Είναι ένα όνομα που μαστίζει τις σχέσεις μεταξύ Αθήνας και Σκοπίων για δεκαετίες. Από τον εμφύλιο πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία το 1991 και τηγν εμφάνιση έξι ανεξάρτητων κρατών -Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ΠΓΔΜ, Μαυροβούνιο, Κοσσυφοπέδιο, Σερβία- η Ελλάδα δεν έχει ποτέ αποδεχθεί ότι ο γείτονάς της θα αποκαλείται "Μακεδονία”. Αντιθέτως, αναφέρεται σε αυτήν διεθνώς ως "Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας”.

    Η Αθήνα υπονοεί ότι με το όνομα "Μακεδονία”, υπονοούνται εδαφικές διεκδικήσεις σε μια περιοχή με το ίδιο όνομα στην Ελλάδα. Το ζήτημα έχει τόσο έντονο που το 2008 η Ελλάδα -μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ- εμπόδισε την ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ καθώς και την έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ.

    Έκτοτε, εξαιτίας αυτής της αβεβαιότητας και της έλλειψης προοπτικής, η ΠΓΔΜ περιφέρεται μεταξύ μεταρρύθμισης και αστάθειας, αντιμετωπίζοντας εθνικιστικές εντάσεις, διαφθορά και κακοδιαχείριση. Πέρυσι, κρατήθηκε μακριά από αυτό που θα μπορούσε να έχει μετατραπεί σε μια γενικευμένη βία αφότου η πρώην κυβέρνηση βυθίστηκε σε ένα σκάνδαλο υποκλοπών με στόχο την φίμωση της αντιπολίτευσης και τον εκφοβισμό της κοινωνίας.

    Στη συνέχεια, η ΕΕ άργησε να αντιδράσει και να κατανοήσει τη δυναμική της αστάθειας που θα μπορούσε να μεταφερθεί και σε άλλα τμήματα της περιοχής.

    Αλλά τώρα, μια φιλο-μεταρρυθμιστική κυβέρνηση υπό τον Zoran Zaef έχει κινηθεί γρήγορα και προσέγγισε την Αθήνα προκειμένου να αλλάξει το αφήγημα της χώρας. Ο Zaev για παράδειγμα, άλλαξε το όνομα του αεροδρομίου των Σκοπίων, το οποίο ονομαζόταν Μέγας Αλέξανδρος. Άλλα ιστορικά ονόματα και σύμβολα που ενοχλούν την Ελλάδα έχουν επίσης αφαιρεθεί. Και το πιο ακανθώδες ζήτημα -το όνομα της χώρας- θα μπορούσε να επιλυθεί στις επόμενες εβδονμάδες.

    "Πρόκειται για μια πολύ ευαίσθητη φάση της διαδικασίας”, τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών Nikola Dimitrov, μετά από τη συνάντηση με τον Κοτζιά. "Πιστεύουμε σε μια έντιμη συμφωνία που θα ωφελήσει και τις δύο πλευρές και όπου δεν θα υπάρχει κερδισμένος και χαμένος αλλά ένας συμβιβασμός”, πρόσθεσε. "Η Ελλάδα επιθυμεί έναν συμβιβασμό”, δήλωσε ο Κοτζιάς.

    Μια τέτοια γλώσσα θα ήταν αδιανότητη τέτοια περίοδο πέρυσι. Με λίγα λόγια, ο συμβιβασμός θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα νέο όνομα για την ΠΓΔΜ που θα είχε γεωγραφικά κριτήρια. Εάν αυτό το νέο όνομα, με την προϋπόθεση ότι θα συμφωνηθεί, πρέπει να περιλαμβάνεται στο σύνταγμα ή απλώς θα χρησιμοποιείται διεθνώς, είναι ένα ανοιχτό ερώτημα. Επιπλέον, τόσο ο Zaev όσο και ο Έλληνας ομόλογός του, Αλέξης Τσίπρας, πρέπει να "πουλήσουν” οποιαδήποτε συμφωνία στους πολίτες τους -ιδιαίτερα στους εθνικιστές.

    Στο μεταξύ, η ΕΕ δίνει στην περιοχή την προοπτική ένταξης της Ένωσης μέχρι το 2025.

    Κανείς δεν αμφισβητεί την τεράστια πρόκληση που αντιμετωπίζουν αυτές οι χώρες. Είναι γεμάτες με διαφθορά, αδύναμη διακυβέρνηση, χαμηλή εκπαίδευση και παραμελημένες υποδομές. Αλλά το γεγονός ότι η νέα στρατηγική της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια έχει δώσει το 2025 "ως μια προοπτική” ένταξης, είναι μια ώθηση για τα φιλοευρωπαϊκά κινήματα σε αυτό το τμήμα της Νότιας Ευρώπης.

    Πραγματικά, θα μπορούσε να συμβάλει να σπάσει το αδιέξοδο μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου, με τη βοήθεια της άρτιας διπλωματίας από τις Βρυξέλλες. Το βελιγράδι δεν είναι ακόμη έτοιμο να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσσόβου: ούτε είναι η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ρουμανία, η Σλοβακία ή η Ισπανία.

    Η στροφή της ΕΕ προς τα Δυτικά Βαλκάνια έρχεται σε μια περίοδο που αντιμετωπίζει αυξημένο ανταγωνισμό και επιρροή στην περιοχή από τη Ρωσία και την Κίνα.

    Ναι, η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Δυτικών Βαλκανίων και παρέχει σημαντική χρηματοδότηση -σχεδόν 10 δισ. ευρώ από το 2007. Ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα μπορούν να δώσουν αντίστοιχα ποσά. Αλλά ασφαλώς μπορούν να μπερδεύονται στα μέσα ενημέρωσης και στον ακαδημαϊκό κόσμο.

    Σύμφωνα με τον Christopher Walker από το National Endowment for Democracy, αυτές οι προσπάθειες "θα πρέπει να θεωρηθούν ως μέσα χειραγώγησης, παραμόρφωσης και απόσπασης της προσοχής, που αντανακλούν τα αντιδημοκρατικά πολιτικά συστήματα των αυταρχικών κρατών που τα χειρίζονται”.

    Για αυτό η ΕΕ πρέπει να πείσει πολλά επιφυλακτικά κράτη-μέλη για ποιον λόγο τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να ενταχθούν στην Ένωση.

    Οι ύπουλες επιθέσεις κατά του κράτους δικαίου και της ελευθερίας των ΜΜΕ στην Πολωνία και στην Ουγγαρία και η διαφθορά και οι αδύναμοι θεσμοί στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία, δίνουν κακό όνομα στη διεύρυνση. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η επερχόμενη Σύνοδος ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στη Σόφια στις 17 Μαϊου, που ακολουθείται από μία Σύνοδο στο Λονδίνο υπό την αιγίδα της Διαδικασίας του Βερολίνου, είναι βασική για την οικοδόμηση ισχυρών θεσμικών οργάνων και κοινωνίας -και για να δείξει στην Κίνα και στη Ρωσία ότι η ΕΕ είναι στα Δυτικά Βαλκάνια και ήρθε για να μείνει.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/76163?lang=en

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Ροή Ειδήσεων

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ