Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 29-Μαρ-2018 09:18

    Η ευθυγράμμιση ΕΕ-ΝΑΤΟ μετά το Brexit

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Η ευθυγράμμιση ΕΕ-ΝΑΤΟ μετά το Brexit

    Του Daniel Keohane

    Στη Σύνοδο των Βρυξελλών στις 22 Μαρτίου, οι επικεφαλής κυβερνήσεων της ΕΕ επρόκειτο να εκδώσουν ένα ανακοινωθέν αλληλεγγύης προς το Ηνωμένο Βασίλειο μετά από την πρόσφατη επίθεση με χημικά στον διπλό πράκτορα Sergei Skripal στο Σαλισμπουρι. Η ανακοίνωση στήριξης έρχεται μετά από παρόμοιες ισχυρές διακηρύξεις από το ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ.

    Δεν είναι ακόμη βέβαιο ποια επιπλέον δράση θα αναληφθεί από τη συμμαχία ή την ΕΕ, καθώς δεν είναι σαφές πώς η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα απαντήσει περαιτέρω στην επίθεση, πέρα από το ότι έχει ήδη απελάσει 23 Ρώσους διπλωμάτες.

    Ωστόσο, όπως το έθεσε ο υπουργός Εξωτερικών Boris Johnson, το Λονδίνο χαιρετίζει αυτή την "ανεπιφύλακτη αλληλεγγύη" από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ και τα αιτήματά τους προκειμένου η Ρωσία να παράσχει πλήρως και ολοκληρωμένα τα δεδομένα του προγράμματός της χημικών στο Νόβιτσοκ.

    Αλλά πως θα αντιδρούσαν οι ΝΑΤΟ και ΕΕ σε ένα τέτοιο περιστατικό μετά το Brexit;

    Το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποχωρήσει από την ΕΕ σε λίγα μόλις χρόνια, και η αποχώρησή του προκαλεί σειρά δύσκολων ζητημάτων για τη μελλοντική στρατηγική ευθυγράμμιση της ένωσης και του ΝΑΤΟ. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, που είναι η ευρωπαϊκή χώρα με τις μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες στο ΝΑΤΟ, θα παραμείνει μια μεγάλη ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη, παρά το Brexit.

    Αν και η ΕΕ και το ΝΑΤΟ είναι πολύ διαφορετικά πολιτικά όργανα, υπάρχει μεγάλη επικάλυψη στη συμμετοχή μεταξύ των μελών τους -21 χώρες θα παραμείνουν μέλη και των δύο μετά το Brexit.

    Επιπλέον, από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία το 2016, η συμμαχία και η ΕΕ έχουν προσπαθήσει να εργαστούν πολύ περισσότερο στενά μαζί σε σειρά ζητημάτων ασφάλειας. Αυτά περιλαμβάνουν τη αστυνόμευση των θαλασσών, την κυβερνο-αμυνα, τις στρατηγικές επικοινωνίες και τη στρατιωτική κινητικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αλλά αυτές είναι ελάχιστες εξελίξεις σε σχέση με το πλήρες φάσμα των προκλήσεων ασφάλειας που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι.

    Επισήμως, μετά το Brexit, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα μπορεί πλέον να επικαλείται βοήθεια στο τραπέζι των συζητήσεων της ΕΕ, όπως την επιβολή νέων κυρώσεων –αν και θα μπορούσε πιθανώς να ζητήσει βοήθεια μέσω άλλων διόδων (για παράδειγμα, μέσω των μετά το Brexit συμβουλευτικών συναντήσεων ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου). Αυστηρά μιλώντας, η ΕΕ δεν θα έχει υποχρέωση να βοηθήσει το Ηνωμένο Βασίλειο.

    Αυτό είναι παρόμοιο με το πώς το ΝΑΤΟ δεν έχει καμία επίσημη υποχρέωση να προστατεύσει τις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη της συμμαχίας, όπως την Αυστρία, τη Φιλανδία, την Ιρλανδία, τη Μάλτα και τη Σουηδία. Η Σουηδία για παράδειγμα, εισάγει ένα νέο σχέδιο "ολικής άμυνας" για να υπερασπιστεί από μια στρατιωτική επέμβαση, που βασίζεται εν μέρει στην εκτίμησή τους ότι ένας συνασπισμός συμμάχων δεν θα μπορεί να βοηθήσει για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών. Αυτός ο συνασπισμός θα μπορούσε να αποτελείται κυρίως από μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά δεν θα ήταν τυπικά μια συμμαχία.

    Και για την ΕΕ και για το ΝΑΤΟ, η συμμετοχή πρέπει να έχει σημασία. Αλλά όπως δείχνουν τα μελλοντικά σενάρια στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία, οι δύο οργανισμοί θα ήταν στρατηγικά και πολιτικά σοφό να εξετάσουν μαζί πόσο ασαφείς ατύπως θα πρέπει να είναι οι γραμμές για τους μη συμμετέχοντες, και πώς θα πρέπει να απαντήσουν από κοινού στις μελλοντικές κρίσεις σε χώρες όπου δεν επικαλύπτεται η συμμετοχή στον έναν και στον άλλο οργανισμό. Οι ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να εξακολουθήσουν να ενεργούν σε ομάδες, αλλά θα ήταν εις βάρος και της συμμαχίας και της ΕΕ.

    Δεδομένης αυτής της απουσίας σαφήνειας, ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin θα έμπαινε στον πειρασμό να δοκιμάσει τις αποφάσεις και των δύο σωμάτων, εάν παρουσιαζόταν μια ευκαιρία για τη δημιουργία τυπικών αποκλίσεων μεταξύ των οργανισμών. Οι ρωσικές τακτικές, που συχνά ονομάζονται υβριδικός πόλεμος, απαιτούν ένα ευρύ φάσμα απαντήσεων, καλύπτοντας τόσο στην στρατιωτική ικανότητα του ΝΑΤΟ όσο και τη μη στρατιωτική της ΕΕ.

    Ωστόσο, υπάρχουν άλλοι λόγοι για τους οποίους η ΕΕ και το ΝΑΤΟ θα πρέπει να εργαστούν πιο σκληρά για να ευθυγραμμίσουν τις προσπάθειές τους για την ασφάλεια. Η ΕΕ θα πρέπει να είναι εξίσου προετοιμασμένη να απαντήσει σε μια επίθεση με χημικά σε μη κράτη-μέλη των ΕΕ και ΝΑΤΟ, όπως η Νορβηγία και οι ΗΠΑ, όπως ήταν και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όχι μόνο επειδή αυτό θα ήταν παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αλλά επίσης επειδή οι επιθέσεις όπως αυτή στο Σαλίσμπουρυ εκθέτουν την ευπάθεια των χωρών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

    Ομοίως, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να είναι έτοιμο (τουλάχιστον) να συντονίσει ανεπίσημα μια στρατιωτική συμμαχία εάν χρειαστεί, για να βοηθήσει κράτη μη μέλη όπως η Σουηδία ή η Νορβηγία στην περίπτωση μιας επέμβασης από "απροσδιόριστο ξένο αντίπαλο", όπως περιγράφει αυτή την απειλή η Σουηδική Επιτροπή Άμυνας. Δεν αφορά μόνο πολιτικούς σκοπούς, αλλά επίσης επειδή μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε γεωστρατηγικά να αποκόψει μέλη του ΝΑΤΟ, όπως τις χώρες της Βαλτικής, από στρατιωτική βοήθεια.

    Εάν το ΝΑΤΟ και η ΕΕ δεν ενωθούν μετά το Brexit, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι και για τους δύο οργανισμούς. Μετά το Brexit, το 80% των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ θα προέλθει από χώρες μη μέλη της ΕΕ. Για την ΕΕ, ο κίνδυνος είναι να λάβουν χώρα όλο και περισσότερες στρατηγικές συζητήσεις στο ΝΑΤΟ ή σε άλλο επίπεδο, όπως ad hoc πρωτοβουλίες ή διμερείς σχέσεις.

    Για το ΝΑΤΟ, ο κίνδυνος είναι ότι ένα άτακτο Brexit θα μπορούσε να ενθαρρύνει μια διαμάχη μεταξύ αγγλοσφαίρας και ευρωσφαίρας, με τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο από τη μία πλευρά, και τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία από την άλλη. Όπως και με τις πικρές διαφορές αναφορικά με την εισβολή στο Ιράκ το 2003, αυτό θα μπορούσε δυνητικά να υποχρεώσει και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διαλέξουν πλευρά.

    Πολλά θα εξαρτηθούν από τη συμπεριφορά των μεγαλύτερων δυνάμεων και στους δύο οργανισμούς. Η κοινή απάντηση της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ στις επιθέσεις του Σαλισμπουρυ, είναι ενθαρρυντική επειδή θα αποτελέσει το πολιτικό και στρατηγικό κέντρο της μελλοντικής σχέσης ΕΕ-ΝΑΤΟ.

    Παρόλα αυτά, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Jens Stoltenberg, και η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Federica Mogherini, θα πρέπει να εργαστούν πιο σκληρά για να διασφαλίσουν την μελλοντική στρατηγική ευθυγράμμιση μεταξύ και των δύο οργάνων. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι τότε επικεφαλής του ΝΑΤΟ και της ΕΕ (George Paterson και Javier Solana, αντιστοίχως), εξέδιδαν τακτικά κοινές ανακοινώσεις και επισκέπτονταν περιοχές κρίσης. Είναι κρίμα που οι Stoltenberg και Mogherini δεν προχώρησαν σε κοινό ανακοινωθέν μετά την επίθεση στο Σαλισμπουρι.

    Μετά το Brexit, η στρατηγική ευθυγράμμιση των ΕΕ-ΝΑΤΟ θα γίνει πιθανώς πιο δύσκολη και ακόμη πιο αναγκαία. Δεν υπάρχει εγγύηση ότι οι μεγάλες δυνάμεις και των δύο οργανισμών θα συμφωνήσουν στο πώς να απαντήσουν σε μελλοντικές κρίσεις. Ωστόσο, οι ηγέτες και στους δύο οργανισμούς θα μπορούσαν τουλάχιστον να ενθαρρύνουν αυτές τις κυβερνήσεις να ευθυγραμμιστούν, απαντώντας σε συνεννόηση.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/75861?lang=en

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ