Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 05-Φεβ-2018 11:22

    Η κληρονομιά της διεύρυνσης στην Κεντρική Ευρώπη

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Η κληρονομιά της διεύρυνσης στην Κεντρική Ευρώπη

    της Judy Dempsey

    Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, Πολωνοί και Τσέχοι αντιφρονούντες συναντιόντουσαν τακτικά στα βουνά της Tatra που διασχίζουν τις χώρες τους. Εκεί, συζητούσαν τρόπους να καθιερώσουν ανθρωπιστικά και πολιτικά δικαιώματα σε αυτό το κομμάτι της Ευρώπης που ήταν υπό κομμουνιστική διακυβέρνηση.

    Αυτή η σκληροπυρηνική και αφοσιωμένη ομάδα αντιφρονούντων, υπό τον Jacek Kuron και τον Anam Michnik από την Πολωνία και τους Vaclav Havel και Jipi Dienstbier από την τότε Τσεχοσλοβακία, έκαναν επίσης λόγο για την επανένωση μιας Ευρώπης που ήταν πλήρης, ελεύθερη και ενωμένη. Πέτυχαν τους στόχους τους μετά το 1989. Αλλά σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά, οι ηγέτες της Ουγγαρίας και της Πολωνίας και ο πρόσφατα εκλεγμένος πρόεδρος τηε Τσεχίας, Milos Zeman, αμφισβητούν τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας, τις οποίες οι χώρες αυτές επιδίωκαν να ενστερνιστούν, όταν ζούσαν υπό την διακυβέρνηση μονοκομματικού συστήματος.

    Η εκλογή του Αμερικανού προέδρου Donald Trump και το Brexit, έχουν εμπνεύσει τον Jaroslaw Kaczynski, τον ηγέτη του πολωνικού εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη, και τον Ούγγρο πρωθυπουργό Viktor Orban. Το σύνθημα του Trump "Η Αμερική πρώτα” και το σλόγκαν του Brexit "Να ξαναπάρουμε τον έλεγχο”, έχουν απήχηση στη Βαρσοβία και στη Βουδαπέστη -λιγότερο στην Πράγα και στην Μπρατισλάβα. Και ο Kaczynski και ο Orban (για διαφορετικούς λόγους) θέλουν να πάρουν τον έλεγχο από τις Βρυξέλλες, αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν συντριπτικά μεγάλη λαϊκή στήριξη για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

    Το να ξαναπάρουν τον έλεγχο πίσω, δεν σημαίνει να εγκαταλείψουν την ΕΕ. Σημαίνει να ξαναπάρουν πίσω την κυριαρχία τους, για τη Βαρσοβία και τη Βουδαπέστη, αν και με πολύ διαφορετικό τρόπο. Ο έλεγχος του Orban στο κυβερνών κόμμα του, Fidesz, του έχει επιτρέψει να συγκεντρώσει τεράστια δύναμη, κάτι το οποίο εχει κάνει από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν άφησε πίσω του τα διαπιστευτήρια του αντιφρονούντος.

    Ο έλεγχος του Kaczynski στο Νόμος και Δικαιοσύνη αφορά στο να προσπαθήσει η Πολωνία να διαμορφώσει το δικό της πολιτικό πρόγραμμα, το οποίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε μια εθνικιστική και Καθολική πλατφόρμα, σε αντίθεση με τις αστικές, φιλελεύθερες, καλλιεργημένες ελίτ. Η αντιπολίτευση και στις δύο χώρες, συμπεριλαμβανομένων ΜΚΟ και ανεξάρτητων ΜΜΕ, είναι συνήθως δαιμονοποιημένες, το λιγότερο.

    Μέχρι το 2004, όταν οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης εντάχθηκαν στην ΕΕ, οι πολιτικές τους ατζέντες είχαν επηρεαστεί έντονα από τις Βρυξέλλες, εάν δεν είχαν τεθεί από εκεί. Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση, αυτές οι χώρες συναίνεσαν στο φιλελεύθερο project της ΕΕ και μια συνταγματική διάρθρωση που βασιζόταν με σαφήνεια στο διαχωρισμό των εξουσιών που περιλάμβανε μία ανεξάρτητη δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου. Αυτό το φιλελεύθερο project φαίνεται τώρα ότι κινδυνεύει στην Κεντρική Ευρώπη. Βρίσκεται επίσης υπό τεράστια πίεση σε άλλα κράτη-μέλη. Αλλά στη Δυτική Ευρώπη, με λίγες εξαιρέσεις όπως η Αυστρία, δεν υπάρχει ακροδεξιό κόμμα στην κυβέρνηση. Η δημοκρατία και ο φιλελευθερισμός δεν έχουν αποσυνδεθεί. Δεν μπορεί να πει κανείς το ίδιο για την Πολωνία και την Ουγγαρία. Το ερώτημα είναι γιατί;

    Η κομμουνιστική κληρονομιά αλλά επίσης και η κληρονομιά της διεύρυνσης, παίζουν ένα ρόλο. Η "αντί-πολιτική” ώθησε στην Αλληλεγγύη στην Πολωνία και το Charter 77 στην Τσεχοσλοβακία να αντισταθούν στο κομμουνιστικό μονοπώλιο της εξουσίας. Η έντονη αντίθεσή τους στο κομμουνιστικό καθεστώς τους έδωσε την ευκαιρία να δημιουργήσουν ευρείες και ποικίλες πλατφόρμες. Ο κοινός εχθρός -κομμουνισμός- ήταν ένας επαρκής ενοποιητικός παράγοντας για αυτά τα κινήματα.

    Αυτή η εύθραυστη ενότητα γρήγορα έσπασε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 καθώς οι αντιφρονούντες στράφηκαν στο δύσκολο έργο της δημοκρατικής πολιτικής. Ο παλιές κόντρες και οι διαιρέσεις, επανεμφανίστηκαν στην Πολωνία μεταξύ των διαφορετικών πτερύγων της Αλληλεγγύης και στην Ουγγαρία μεταξύ φιλελεύθερων και εθνικιστικών. Υπήρξαν συγκρούσεις σχετικά με τον ρυθμό της οικονομικής και πολιτικής μεταμόρφωσης, με την ιδιωτικοποίηση και με το πώς να αντιμετωπιστεί το κομμουνιστικό παρελθόν. Παρόλα αυτά, η ένταξη στην ΕΕ παρέμενε ο στόχος τους.

    Και με κάποιες εξαιρέσεις -κυρίως από τον πρώην πρόεδρο της Τσεχίας, Vaclav Klaus, ο οποίος ήταν ευρωσκεπτικιστής- οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης αγκάλιασαν την ένταξη (στην ΕΕ). Αλλά η στήριξη για το project έχει συρρικνωθεί τα τελευταία χρόνια.

    Σε αυτή τη θέση, οι Kaczynski και Orban έχουν ζητήσει από κοινού μια "αντεπανάσταση”. Στην πράξη, και οι δύο αμφισβητούν τις φιλελεύθερες ελίτ που ηγήθηκαν της μετά το 1989 εποχής, και τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις διεύρυνσης. Η έλξη τους σε εθνικιστικές πολιτικές και πολιτικές ταυτότητας, έγινε πολύ πιο εύκολη από την προσφυγική κρίση και την παγκοσμιοποίηση. Ο Trump και οι υπέρμαχοι του Brexit, οι οποίοι τάσσονται ενάντια στην μετανάστευση και ασκούν κριτική στην πολυμέρεια, βάζουν "κι άλλο νερό στο μύλο”.

    Ωστόσο η Κεντρική Ευρώπη δεν είναι μοναδική. Τα mainstream κόμματα ανά την ΕΕ βρίσκονται υπό πίεση από τον λαϊκισμό. Οι φιλελεύθερες ελίτ δεν έχουν ακόμη δώσει απαντήσεις σε αυτά τα κινήματα. Πρέπει επίσης να βρουν τρόπους να διοχετεύσουν την σημαντική στήριξη που συνεχίζει να υπάρχει στην Κεντρική Ευρώπη για την ΕΕ. Η εκμετάλλευση αυτής της στήριξης σε εγχώριο επίπεδο, θα μπορούσε να είναι μια αρχή. Αλλά δεν είναι η λύση για να ξεπεραστεί η κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Ευρώπη.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/75380?lang=en

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων