Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 15-Ιαν-2018 11:12

    Τι είναι αυτό που οδηγεί τον λαϊκισμό στην Τσεχία;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Τι είναι αυτό που οδηγεί τον λαϊκισμό στην Τσεχία;

    των Balazs Jarabik και Peter Ucen

    Ο τωρινός πρόεδρος της Τσεχίας, Milos Zeman κέρδισε τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 12-13 Ιανουαρίου. Ο Zeman, ένας σύμμαχος του νεοεκλεγέντος πρωθυπουργού Andrej Babis, έχει λάβει το όνομα "πρόεδρος τρολ”, οι απόψεις του συνήθως είναι φιλορωσικές, και ο εκπρόσωπός του έχει παρομοιάσει την ΕΕ με το Τρίτο Ράιχ. Λαϊκιστές διαφόρων ειδών ελέγχουν τις τρεις ανώτερες θέσεις της χώρας, συμπεριλαμβανομένης αυτής του προέδρου του κοινοβουλίου. Παρόλα αυτά, οι φήμες για το θάνατο της δημοκρατίας στην Πράγα είναι πολύ πρόωρες, ούτε είναι πιθανό η Τσεχία να ακολουθήσει το παράδειγμα της Πολωνίας και να έρθει σε σύγκρουση με την Κομισιόν.

    Στα χαρτιά, η Τσεχία είναι ένας απίθανος υποψήφιος να υποκύψει στον λαϊκιστικό ιό. Η ανεργία, στο 2,9% τον Ιούλιο του 2017, είναι η χαμηλότερη στην ΕΕ, και το ΑΕΠ της χώρας αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς. Αλλά η έρευνάς μας αποδεικνύει ότι αυτά τα στοιχεία αποκρύπτουν μια βαθύτερα δυσαρέσκεια, δύο ειδών.

    Πρώτον, αν και οι οικονομίες της Κεντρικής Ευρώπης συνολικά έχουν συγκλίνει σε κάποιον βαθμό με εκείνες της ευρωζώνης, οι μισθοί είναι ακόμη στο ένα τρίτο των γερμανικών. Οι λόγοι για αυτό έχουν να κάνουν με τη δομή της οικονομίας. Περίπου το 62% του τσεχικού ΑΕΠ προέρχεται από επιχειρήσεις ξένης ιδιοκτησίας. Η εισροή δυτικού κεφαλαίου έχει αποδειχθεί μια ευπρόσδεκτη ώθηση για τις μετά-κομμουνιστικές χώρες της Ευρώπης. Οι πολυεθνικές ορίζουν χαμηλές τιμές για τα ενδιάμεσα προϊόντα που παράγουν τα τσεχικά εργοστάσια, επομένως συμπιέζονται οι μισθοί ενώ αυξάνονται τα περιθώρια κέρδους. Οι ανταμοιβές της σύγκλισης με τη Δύση έχουν επομένως πάει δυσανάλογα στους -κυρίως- Δυτικούς ιδιοκτήτες κεφαλαίου.

    δεύτερον, οι Τσέχοι, όπως πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι, έχουν καταλήξει να έχουν μια όχι και τόσο θετική άποψη για τις ικανότητες των ελίτ που τους κυβερνούν. Ο λαός τους θεωρεί υπεύθυνους για το ότι δεν αντιμετώπισαν τις μισθολογικές ανισότητες ή για το ότι δεν φτιάχνουν τους κατεστραμμένους αυτοκινητόδρομους. Τα παραδοσιακά κόμματα, που σε μεγάλο βαθμό θεωρούνται ότι έχουν μορφοποιεί σε ένα "καρτέλ των insiders”, αντικαταστάθηκαν από τον Andrej Babis το 2017, ο οποίος υπόσχεται να "διοικεί το κράτος καλύτερα”.

    Το θέμα των ικανοτήτων επίσης τροφοδοτεί τον λανθάνοντα ευρωσκεπτικισμό των νέων τσεχικών ελίτ. Η ΕΕ θεωρείται ότι δεν έχει διαχειριστεί καλά την μαζική εισροή μεταναστών και προσφύγων ή προηγουμένως την κρίση της ευρωζώνης. Αυτό καθιστά τον τσεχικό ευρωσκεπτικισμό διαφορετικό από τα συναισθήματα που επικρατούν στην Πολωνία και στην Ουγγαρία, των οποίων οι κυβερνήσεις θεωρούν ότι βρίσκονται σε μια πολιτισμική σύγκρουση με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Όπως έγραψε ο Τσέχος ακαδημαϊκός Jiri Pehe, τα συναισθήματα τόσο υπέρ όσο κατά της ΕΕ είναι ρηχά, καθώς η πλειονότητα των ανθρώπων δεν νοιάζεται και πολύ για τις "Βρυξέλλες”.

    Οι λαϊκιστές ανά την Ευρώπη έχουν επωφεληθεί από την αντίληψη ότι οι "παλιές” ελίτ ήταν πολύ κοντά στον επιχειρηματικό και οικονομικό κόσμο και έχουν αλλοιωθεί από αυτούς. Η εικόνα στην Τσεχία είναι πιο περίπλοκη. Ενώ η αντίληψη του λαού για τη διαφθορά παραμένει υψηλή (στο 84%, χαμηλότερα από το 95% το 2013), ο αριθμός των ανθρώπων που αναφέρουν ότι έχουν προσωπική εμπειρία διαφθοράς είναι δραματικά χαμηλότερη, στο 7%. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα οι εκστρατείες κατά της διαφθοράς να έχουν δημιουργήσει ανησυχητικές αντιλήψεις που δεν συμβαδίζουν με την πραγματικότητα.

    Την ίδια στιγμή, τα μέτρα που ελήφθησαν για να καταπολεμηθεί η διαφθορά, αποδεικνύονται δίκοπο μαχαίρι: τα εμπόδια που θέτουν στις επιχειρήσεις απορροφώνται εύκολα από τις μεγαλύτερες εταιρείες, οι οποίες εξάλλου είναι αυτές που είναι πιο πιθανό να επωφεληθούν από τη διαφθορά. Οι μικρότερες και μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακούν σε πράξεις διαφθοράς, πληρώνουν σχετικά υψηλό τίμημα συμμόρφωσης. Η αίσθηση που έχει ο λαός για τη διαφθορά φαίνεται να αλλάζει υπό το βάρος αυτών των παραγόντων. Αυτό εξηγεί για ποιον λόγο ο Babis -στόχος ο ίδιος μιας έρευνας της ΕΕ για απάτη- μπορεί παρόλα αυτά να γίνει ο βασικός φορέας δυσαρέσκειας. όσοι απάντησαν στην έρευνά μας, κατέταξαν την "ανικανότητα των ελίτ” πάνω από τη διαφθορά στη λίστα των ανησυχιών τους.

    Αντί να ονομάζεται "αυταρχικός” ή "λαϊκιστής”, ο Babis μπορεί καλύτερα να περιγραφεί ως "πεμπτουσιανός οπορτουνιστής”. Το 2013, φλέρταρε με τους απογοητευμένους δεξιούς ψηφοφόρους, ενώ το 2017 άντλησε στήριξη από τους κοινωνικούς δημοκράτες και τους κομμουνιστές. Το κόμμα του, ΑΝΟ, γίνεται ένα κόμμα διαμαρτυρίας "κοινού παρανομαστή”: μια αποδεκτή εκλογική επιλογή για ένα μεγάλο πλήθος ψηφοφόρων που είναι δυσαρεστημένοι με τις παλιές ελίτ. Δεδομένου του κατακερματισμού της πολιτικής σκηνής, η πολυφωνία αρκεί για να κυριαρχήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης.

    Ούτε η ιδεολογία του Babis -η οποία είναι δύσκολο να αποτυπωθεί και να χαρακτηριστεί, εκτός του ότι είναι φιλοεπιχειρηματική- ούτε το ευέλικτο πρόγραμμά του φαίνεται να αποτελεί άμεση απειλή στη φιλελεύθερη δημοκρατία στην Τσεχία ή στις αξίες της ΕΕ. Στο εσωτερικό, επίσημοι και ανεπίσημοι έλεγχοι κει ισορροπίες (πολιτικός πλουραλισμός: ένα εκλογικό σύστημα που διασφαλίζει την περιφερειακή εκπροσώπηση, ισχυρή αντιπολίτευση στη Βουλή και στη Γερουσία -όπου το ΑΝΟ είναι αδύναμο, αποπολιτικοποίηση του κράτους, συνολική απελευθέρωση της επιβολής του νόμου, καθώς και ισχυρό ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων και ΜΜΕ), είναι ικανές να περιορίσουν οποιαδήποτε προσπάθεια κυριαρχίας του κράτους. Ο πρόεδρος Zeman, ο οποίος έχι βρει τον ομοϊδεάτη του για τη θέση του πρωθυπουργού, Babis, ίσως να κέρδισε τις εκλογές στον πρώτο γύρο, αλλά οι δημοσκοπήσεις τον δείχνουν να χάνει το δεύτερο γύρο. Πιθανώς από τον μετριοπαθή, πρώην επικεφαλής της Ακαδημίας Επιστημών της Τσεχίας (και κυρίως, νέο στην πολιτική), Jiri Drahos.

    Αναμφισβήτητα, ο κύριος εσωτερικός κίνδυνος που προκύπτει από τον πολιτικό ρόλο του Babis, είναι η ολιγαρχοποίηση της πολιτικής. Ένας άλλος κίνδυνος θα ήταν η προσπάθεια του Babis να "επιλύσει” τα νομικά του προβλήματα με το να εκμεταλλευτεί την εξουσία του. Αυτές είναι πραγματικές ανησυχίες, αλλά δεν συμβαδίζουν με τις προσπάθειες της κυβέρνησης της Πολωνίας και της Ουγγαρίας να κυριαρχήσουν στο κράτος και να το γεμίσουν με νέο προσωπικό.

    Ο τσεχικός λαϊκισμός δεν αποτελεί παρεκτροπή από τις επικρατούσες τάσεις της ΕΕ. Μς πολλούς τρόπους, ταιριάζει σταθερά στο ευρύτερο ευρωπαϊκό mainstream. Η οικονομική και η μεταναστευτική κρίση έχουν "χαλάσει” τη φήμη των παραδοσιακών κομμάτων και άνοιξαν το δρόμο, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Francis Fukuyama, για εκείνους "που μπορούν να σπάσουν το μίασμα της πολιτικής και να φέρουν αποτελέσματα”. Η σωστή απάντηση από άλλες ευρωπαϊκές χώρες και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα ήταν να μην κοιτάξουν για πολιτισμικές διαφορές μεταξύ της Δύσης της Ευρώπης και του Κέντρου, αλλά να εργαστούν σκληρά για να βελτιώσουν την απάντηση στις προκλήσεις που θέτουν η μετανάστευση και η οικονομία.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/75228?lang=en

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Ροή Ειδήσεων

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ