Συνεχης ενημερωση

    carnegieeurope.eu

    Τρίτη, 02-Ιαν-2018 09:40

    Στην εποχή του Trump, μπορεί η Ευρώπη να στηρίξει τη δημοκρατία παγκοσμίως;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Στην εποχή του Trump, μπορεί η Ευρώπη να στηρίξει τη δημοκρατία παγκοσμίως;

    του Richard Youngs

    Πολλές πτυχές της εξωτερικής πολιτικής του Αμερικανού προέδρου Trump ανησυχούν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ωστόσο, ένα στοιχείο που έχει τύχει μικρής προσοχής στην Ευρώπη, είναι η στροφή του trump και της εξωτερικής του πολιτικής μακριά από την μακροχρόνια αμερικανική στάση στήριξης της δημοκρατίας ανά τον κόσμο.

    Η προφανής απουσία ενδιαφέροντος από τον Trump να προασπίσει τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως, είναι μια σοβαρή πρόκληση για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Αλλά είναι επίσης μία ευκαιρία -και μια αναδυόμενη ευθύνη.

    Στη Διεθνή Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 10 Δεκεμβρίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος Federica Mogherini και άλλοι ηγέτες της ΕΕ έδωσαν ομιλίες πανηγυρίζοντας την υπεράσπιση από την Ευρώπη των δημοκρατικών προτύπων σε όλο τον κόσμο. Αλλά στην πραγματικότητα, η ΕΕ υπόπτως δεν εντείνει τις προσπάθειες να αντισταθμίσει τη μειωμένη στήριξη των ΗΠΑ προς τη δημοκρατία.

    Καθώς οι ΗΠΑ είναι διφορούμενες σε ό,τι αφορά τις προσπάθειες υπεράσπισης της δημοκρατίας, οι μεταρρυθμιστές ανά τον κόσμο όλο και περισσότερο στρέφονται στην ευρωπαϊκή στήριξη της δημοκρατίας για να καλύψουν το κενό. Μια ενισχυμένη ευρωπαϊκή δέσμευση στην παγκόσμια δημοκρατία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίδοτο στην απώλεια της διεθνούς επιρροής και κύρους της ΕΕ τα τελευταία χρόνια. Δυστυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει το παραμικρό σημάδι ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες ενδιαφέρονται ιδιαίτερα να εκμεταλλευτούν αυτή την ευκαιρία.

    Στη διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Αφρικής το Νοέμβριο, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα ήταν επισήμως στην ατζέντα και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλωσόρισαν τη μετάβαση της εξουσίας από τον Robert Mugabe στη Ζιμπαμπουε. Αλλ΄σε κράτη όπως η Αιθιοπία, η Κένυα, η Ρουάντα, η Σομαλία, το Σουδάν και η Ουγκάντα, η ΕΕ στην πραγματικότητα αυξάνει την στήριξή της σε αυταρχικά καθεστώτα, τόσο για να καταστέλουν ριζοσπαστικές τζιχαντιστικές οργανώσεις όσο και για να ανακόπτουν μεταναστευτικές ροές στην Ευρώπη. Η Διεθνής Αμνηστία έχει εκδώσει μια αναφορά που δείχνει πώς τα μεταναστευτικά projects καθιστούν την ΕΕ συνένοχο σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρες όπως η Λιβύη.

    Η ΕΕ και οι πρεσβευτές των κρατών-μελών επέκριναν με ένταση τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αίγυπτο, αλλά μόλις πριν από λίγες εβδομάδες επίσης υπέγραψαν ένα νέο πακέτο αναπτυξιακής βοήθειας με την κυβέρνηση του el-Sisi, αξίας 924 εκατ. ευρώ. Η ΕΕ αυτή τη στιγμή έχει projects άνω των 1,3 δισ. ευρώ στην Αίγυπτο και παραμένει ο μεγαλύτερος χορηγός της χώρας. Ενώ η Ένωση έχει αγωνιστεί σκληρά για να διατηρήσει κάποια στήριξη προς την κοινωνία, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή βοήθεια καταλήγει απευθείας στο αιγυπτιακό καθεστώς, ακόμη και καθώς αυτό συνεχίζει τη δραματικά αυταρχική του στροφή.

    Η ΕΕ επίσης προσφάτως διεξήγε μια Σύνοδο Κορυφής με ηγέτες της Κεντρικής Ασίας, προσφέροντας μια νέα συνεργασία με τους γνωστούς αυταρχικούς επικεφαλής των κρατών της περιοχής. Η ΕΕ συλλογικά και τα κράτη-μέλη μεμονωμένα έχουν συνάψει νέες συμφωνίες ασφάλειες με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία. Έχουν ξεκινήσει νέα συνεργασία με τη Λευκορωσία και το Αζερμπαϊτζάν. Και έχουν κρατήσει απόσταση από φιλοδημοκρατικές διαδηλώσεις στη Ρωσία και στη Βενεζουέλα.

    Αυτό δεν σημαίνει κατηγορηματικά ότι η ΕΕ δεν κάνει τίποτα για να υποστηρίξει τη δημοκρατία. Υποστηρίζει τη θεσμική μεταρρύθμιση στην Ουκρανία και σχεδιάζει τρόπους προστασίας των υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις βίαιες επιθέσεις των καθεστώτων. Αλλά δεν έχει υπάρχει κάποια απτή αντίδραση στην αλλαγή της πολιτικής των ΗΠΑ. Η δημοκρατική πολιτική της ΕΕ συνεχίζει τη δική της πορεία, με αρκετές εσωτερικές διαδικασίες να βρίσκονται σε ισχύ με στόχο να τελειοποιήσουν τα υφιστάμενα μέσα πολιτικής της Ένωσης -χρήσιμο ίσως, αλλά χωρίς να λαμβάνει υπόψη την στροφή του Trump.

    Αντιθέτως, η ΕΕ έχει αρχίσει να αντιδρά σε άλλες αλλαγές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας. Ως απάντηση στην αμφιταλάντευση του Trump για την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας πάνω από την Ευρώπη, η ΕΕ έχει σημειώσει αξιόλογη πρόοδο στη συνεργασία για την άμυνα και την ασφάλεια. Η Ένωση έχει επίσης κάνει βήματα στην πολιτική του διεθνούς εμπορίου, αναζητώντας ευκολότερες διαδικασίες για την ολοκλήρωση εμπορικών συμφωνιών και την προστασία ευρωπαϊκών οικονομικών συμφερόντων πιο άμεσα.

    Η ΕΕ δεν έχει προβλέψει παρόμοιες αλλαγές στο πεδίο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ασκούν κριτική στην προφανή παραβίαση των δημοκρατικών κανόνων από τον trump, αλλά δεν έχουν κινηθεί για να καλύψουν το κενό που άφησε η υπαναχώρηση των ΗΠΑ από την προώθηση της δημοκρατίας.

    Μέσω του νέους της αμυντικού fund, η ΕΕ έχει υποσχεθεί σημαντικά πρόσθετα χρήματα για την ανάπτυξη όπλων -καθοδηγούμενη από ένα αφήγημα ότι η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να είναι τόσο εξαρτημένη από τη συνεργασία με τις ΗΠΑ. Η ευρέως διαδεδομένη πρωτοβουλία PESCO αναμένεται να ασκήσει ανοδική πίεση στις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών. Ωστόσο η ΕΕ δεν έχει δεσμεύσει επιπλέον κεφάλαια για να βοηθήσει στην τόνωση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο -ούτε καν ένα μικρό μέρος του νέου στρατιωτικού ταμείου.

    Η Γερμανία από την πλευρά της είναι ακόμη πολύ επιφυλακτική στον τομέα της υποστήριξης της δημοκρατίας. Σε ομιλία του την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Sigmar Gabriel επέμεινε ότι η Γερμανία θα πρέπει να στραφεί περισσότερο προς την υπεράσπιση των βραχυπρόθεσμων συμφερόντων και να απομακρυνθεί από την υπεράσπιση δημοκρατικών αξιών. Το νέο "Σχέδιο Μάρσαλ για την Αφρική” της Γερμανίας, υπόσχεται πολλά λεφτά και διπλωματική δέσμευση, αλλά εστιάζει σε επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα και στον έλεγχο της μετανάστευσης, όχι στην προώθηση της δημοκρατικής αλλαγής στα αφρικανικά κράτη. Οι γερμανικές υπηρεσίες και οργανώσεις επενδύουν τεράστια ποσά πόρων στο να ενθαρρύνουν καλύτερη "διακυβέρνηση” μέσω μη αντιφατικών μέσων. Η γερμανική κυβέρνηση ωστόσο είναι ακόμη σπανίως πρόθυμη να πιέσει ρητά για δημοκρατία έναντι της αυταρχικής καταπίεσης.

    Υπήρξαν στιγμές στο παρελθόν όπου οι εξωτερικές συνθήκες επέβαλαν μια αναβάθμιση της δημοκρατικής στήριξης από την ΕΕ: μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, στη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, και μετά από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Αλλά η ΕΕ δεν είχε ποτέ να αντιμετωπίσει μια τόσο θεμελιώδη αβεβαιότητα για την βασική φιλελεύθερη φιλοσοφία από τις ΗΠΑ, που είναι παραδοσιακά ο κυρίαρχος και πιο ισχυρός παράγοντας στη στήριξη της δημοκρατίας διεθνώς. Αυτή η αλλαγή είναι αρκετά εκτεταμένη και θα μπορούσε να αποφέρει κάποια θεμελιώδη αναδιοργάνωση στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων της ΕΕ για την εξωτερική της πολιτική.

    Μία από τις ιστορίες του 2017 που δεν έτυχαν μεγάλου σχολιασμού, είναι ότι η υπαναχώρηση των ΗΠΑ από τη δημοκρατία δεν είχε αυτό τον καταλυτικό αντίκτυπο στη γεωστρατηγική της ΕΕ. Ας ελπίσουμε ότι θα έχει σύντομα, προτού οι συνέπειες γίνουν πολύ εμφανείς με αρνητικό τρόπο.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/75075?lang=en

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ