Συνεχης ενημερωση

    carnegie.ru

    Παρασκευή, 17-Νοε-2017 12:47

    Το δίλημμα Ρωσίας και Δύσης για το Νότιο Καύκασο

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Το δίλημμα Ρωσίας και Δύσης για το Νότιο Καύκασο

    του Sergei Markedonov

    Οι συγκρούσεις στην Αμπχαζία και τη Νότια Οσσετία είναι αυτή τη στιγμή μακριά από τις πρώτες γραμμές της αντιπαράθεσης μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης. Μετά από την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των δύο αποσχισθείσων περιοχών της Γεωργίας στις 26 Αυγούστου 2008, ένα νέο status quo ανέκυψε στο Νότιο Καύκασο. Η Αμπχαζία και η Νότια Οσσετία ήρθαν στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας, ενώ η "βασική Γεωργία” (όπως την έχει περιγράφει η Γερμανίδα Καγκελάριος Angela Merkel), σημείωσε σημαντικά βήματα προς την ενοποίηση με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η Τιφλίδα έλαβε ένα πακέτο "ενισχυμένης συνεργασίας” από το ΝΑΤΟ και υπέγραψε μια συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ και οι Γεωργιανοί πολίτες απέκτησαν τη δυνατότητα εισόδου χωρίς βίζα στη Συνθήκη Σένγκεν.

    Βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις μεταξύ εκπροσώπων της Γεωργίας και των δύο αναγνωρισμένων δημοκρατιών από τον Οκτώβριο του 2008, στο πλαίσιο των Διεθνών Συζητήσεων της Γενεύης. Διπλωμάτες από τις ΗΠΑ, την ΕΕ, τη Ρωσία, καθώς και αξιωματούχοι του ΟΗΕ και του ΟΑΣΕ λαμβάνουν επίσης μέρος στις διαβουλεύσεις.

    Ωστόσο, δεν έχουν πετύχει καμία διπλωματική πρόοδο αυτή τη στιγμή και είναι εξαιρετικά απίθανο να το κάνουν στο εγγύς μέλλον. Ούτε η Τιφλίδα ούτε οι υποστηρικτές της σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες θα υποχωρήσουν από την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας της Γεωργίας, ενώ η Μόσχα θεωρεί τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας, ως μέρος της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας στην Ευρασία, την οποία όλοι θα πρέπει να αποδεχθούν, αργά ή γρήγορα. Αυτό εξηγεί την απροθυμία των πλευρών για την υπογραφή νομικά δεσμευτικών αρχών για τη μη χρήση βίας.

    Η ρωσική αντιπροσωπεία επιμένει ότι οι μόνες πλευρές της σύγκρουσης είναι η Γεωργία, η Αμπχαζία και η Νότια Οσετία. Η Τιφλίδα από την πλευρά της αντιτάσσει ότι η Μόσχα δεν είναι απλώς ένας παρατηρητής και συμμετέχων στις συνομιλίες, αλλά επίσης ένας βασικός παράγοντας στο Νότιο Καύκασο που θα μπορούσε να προσφέρει κρίσιμες εγγυήσεις για τη μη χρήση βίας -μεταξύ άλλων λόγων, επειδή η Ρωσία παρείχε στρατιωτική στήριξη στον Tskhinvali και στο Sukhumi τον Αύγουστο του 2008 και στη συνέχεια χρησίμευσε ως εγγυητής της κοινωνικοοικονομικής τους ανάκαμψης και ασφάλειας, αφού αναγνώρισε την ανεξαρτησία τους.

    Έχοντας επιβεβαιώσει την στρατιωτική και πολιτική της κυριαρχία στις δύο πρώην αυτόνομες περιοχές της Γεωργίας ωστόσο, η Ρωσία δεν επιχειρεί να διευρύνει τη σφαίρα επιρροής της στον "Πυρήνα της Γεωργίας”. Ομοίως, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεν προσπαθούν να αλλάξουν την ισορροπία προς όφελός τους, παρά το ότι συνεχίζουν να δίνουν έμφαση στην τήρηση της αρχής της αποκατάστασης της εδαφικής ακεραιότητας της Γεωργίας, που έχει παραβιαστεί.

    Είναι πολύ νωρίς να ξεγράψουμε αυτές τις συγκρούσεις ως εντελώς και μη αναστρέψιμα "παγωμένες”. Το γεγονός ότι κανένας δεν προσπαθεί να αμφισβητήσει το status quo δεν σημαίνει ότι η Δύση το εγκρίνει. Πολλοί Δυτικοί πολιτικοί, διπλωμάτες και εμπειρογνώμονες, βλέπουν την απόφαση του Κρεμλίνου να δώσει στρατιωτική στήριξη στην Αμπχαζία και στη Νότια Οσετία και στη συνέχεια να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία τους, ως μια προοπτική της προσάρτησης της Κριμαίας και της σύγκρουσης στην περιοχή Ντομπας της Ουκρανίας.

    Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι τέτοιες συνδέσεις είναι ανυπόστατες, αλλά αυτό δεν αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την κατάσταση οι Δυτικοί αξιωματούχοι. Δεν βλέπουν τις συγκρούσεις στην Αμπχαζία και στη Νότια Οσετία ως το αποτέλεσμα της πολύπλοκης εθνικής αυτοδιάθεσης στον απόηχο της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ, όπου κάθε πλευρά είχε κάποια βάσιμα επιχειρήματα, αλλά επίσης φέρει κάποια ευθύνη για τη βία. Θεωρούν τις συγκρούσεις ως την αναζωπύρωση της Ρωσίας ως ηγεμόνας της Ευρασίας, κάτι που δεν ταιριάζει στις δικές τους αντιλήψεις σχετικά με το πώς πρέπει να εξελιχθεί ο μετά-σοβιετικός χώρος.

    Η απουσία διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Γεωργίας, μαζί με την αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης στο Νότιο Καύκασο, σημαίνει ότι μια νέα κρίση δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η ιδέα ότι η Γεωργία είναι απίθανο να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, συχνά προκύπτει στη διάρκεια συζητήσεων των ειδικών για το Νότιο Καύκασο. Είναι αλήθεια ότι ο χάρτης της συμμαχίας δεν επιτρέπει σε μια χώρα που έχει ανεπίλυτα εδαφικά ζητήματα και διαφωνίες με τους γείτονές της, να ενταχθεί. Ωστόσο, δεν υπάρχει τίποτα που να αποτρέπει την Ουάσιγκτον και την Τιφλίδα να οικοδομήσουν διμερή στρατιωτική και πολιτική συνεργασία. Αυτό το μοντέλο σχέσης έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στο παρελθόν όταν για οποιονδήποτε λόγο ένας εταίρος των ΗΠΑ δεν θα μπορούσε να εισέλθει στην διατλαντική συμμαχία.

    Εάν το ΝΑΤΟ προχωρήσει και δεχθεί την Γεωργία ως μέλος, και εάν το Κρεμλίνο αποφάσιζε ότι η πολιτική σκοπιμότητα και οι εξωτερικές συνθήκες υπερβαίνουν την εσωτερική λογική των συγκρούσεων στο Νότιο Καύκασο, η Μόσχα θα μπορούσε να οδηγήσει τη Νότια Οσετία στη Ρωσική Ομοσπονδία. Εξάλλου, η ιδέα της ένωσης με την "αδερφική” ρωσική δημοκρατία της Βόρειας Οσετίας είναι πολύ δημοφιλής στη Νότια Οσετία. Τα τελευταία τρία χρόνια ο πρόεδρος της Νότιας Οσετίας, Anatoly Bibilov έχει διεξάγει επιτυχημένες εκστρατείες -πρώτα για το κοινοβούλιο και στη συνέχεια για την προεδρία- χρησιμοποιώντας συνθήματα της εν λόγω επανένωσης.

    Αυτό το σενάριο θα μπορούσε επίσης να τεθεί σε κίνηση με την ταχεία κλιμάκωση της στρατιωτικής και πολιτικής συνεργασία; μεταξύ Τιφλίδας και Ουάσιγκτον, για παράδειγμα, εάν οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις ή δυνάμεις εμφανιζόταν στην ένωση των συνόρων Αμπχαζίας και Νότιας Οσετίας. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι αυξημένες κυρώσεις και μια αναβίωση του ρεβιζιονισμού.

    Ωστόσο, η Ρωσία και η Δύση έχουν μια επιλογή στο Νότιο Καύκασο. Μπορούν είτε να αντιμετωπίσουν την κατάσταση σε Αμπχαζία και Νότια Οσετία ως απομονωμένη από τις άλλες συγκρούσεις -όπως εκείνες στο Ντονμπάς και την Υπερδνειστερία- ή μπορούν να χρησιμοποιούσουν ως μια επιπλέον διαφωνία στη συνολική αντιπαράθεσή τους. Η Μόσχα και η Ουάσιγκτον έχουν εμπειρία τόσο στην επιλεκτική συνεργασία (όπως στην ασταθή παγωμένη σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ στο Νότιο Καύκασο) όσο και στην επιλεκτική συμφωνία να διαφωνούν.

    ΟΙ συγκρούσεις στην Αμπχαζία και στη Νότια Οσετία αποτελούν παράδειγμα του τελευταίου μοντέλου, στο οποίο οι αντίπαλοι έχουν εκ διαμέτρου αντίθετους στόχους, αλλά δεν θέλουν να επιδεινώσουν μία σύγκρουση και να την εμπλέξουν με το συνολικό αρνητικό πλαίσιο των διμερών σχέσεων. Με άλλα λόγια, προσπαθούν να διαχειριστούν το νέο status quo. Αυτό δεν θα καταλήξει σε πραγματική πρόοδο αλλά τουλάχιστον θα αποτρέψει μια πλήρη κατάρρευση της ασφάλειας στα -τώρα- ήρεμα "καυτά σημεία”.

    Το περισσότερο που μπορούμε να περιμένουμε σήμερα από τις συγκρούσεις στην Αμπχαζία και στη Νότια Οσετία δεν είναι η πλήρης επίλυσή τους, αλλά μια μείωση της εξάρτησής τους από εξωτερικούς παράγοντες και από τη γενικότερη αρνητική σχέση Ρωσίας-ΗΠΑ. Η Ρωσία και η Γεωργία πρέπει να έχουν τη δική τους ατζέντα που είναι ξεχωριστή από τις υπάρχουσες ανεπίλυτες διαφορές. Αυτή η ατζέντα θα μπορούσε να περιλαμβάνει την ενίσχυση της ασφάλειας στο Βόρειο Καύκασο ή τον περιορισμό της απειλής του τζιχαντιστικού εξτρεμισμού. Επιπλέον, αν και η Τιφλίδα δεν το διαφημίζει, είναι ξεκάθαρο ότι ενδιαφέρεται να μειώσει την ανεξαρτησία της από την Άγκυρα και το Μπακού.

    Η αποσταθεροποίηση των δυνάμεων στη Μέση Ανατολή υποχρεώνει τα κράτη του Νότιου Καυκάσου να είναι πιο ρεαλιστές για τις ενέργειες της Μόσχας και να μην υπολογίζουν αμέριστα στη βοήθεια του ΝΑΤΟ -ιδιαίτερα από τη στιγμή που αυτή η βοήθεια δεν έρχεται πάντα, όπως παρατηρήθηκε από τις εξελίξεις τον Αύγουστο του 2008. Ωστόσο, παρά την αδιάκοπη αντιπαράθεση, η Ρωσία και η Δύση δεν ενθαρρύνουν τη διαφωνία στο νότιο Καύκασο συγκρατούν τα "τελικά τους επιχειρήματα” μέχρι το τέλος, κάτι που επιτρέπει μια κάποια επιφυλακτική αισιοδοξία.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegie.ru/commentary/74720

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ