Καθώς οι Κινέζοι και Άραβες επενδυτές αποκτούν συμμετοχές σε ασιατικές χώρες, πληθαίνουν οι ανησυχίες στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου για εταιρική επιδρομή και για τη  διαμοίραση τεχνολογικού know-how.

Των Ian Rowley και Kenji Hall

Η φετινή χροιά δεν είναι μέχρι στιγμής καλή για τα ιαπωνικά χρηματιστήρια. Ο δείκτες Nikkei 225, που απαρτίζεται από τις κορυφαίες μετοχές της αγοράς έχει υποχωρήσει 18% από το ανώτερο σημείο που πέτυχε εντός του 2007, καθώς οι ξένοι επενδυτές που ελέγχουν το 30% των συναλλαγών στο χρηματιστήριο του Τόκιο, έχουν αποσύρει τα κεφάλαια τους από την αγορά στον απόηχο της κρίσης στην αγορά ενυπόθηκου δανεισμού υψηλού κινδύνου των ΗΠΑ. Μπορεί όμως μία νέα "σειρά" επενδυτών του εξωτερικού να καλύψει το υφιστάμενο κενό στην ιαπωνική αγορά;

Προς τη στιγμή, η απάντηση φάνηκε να είναι πως ναι. Στις 26 Νοεμβρίου, παρά τις πρόσφατες απώλειες των τελευταίων ημερών, ο Nikkei βρέθηκε να καταγράφει άνοδο έως και 400 μονάδων προτού κλείσει την ημέρα με μετριοπαθή κέρδη 1,7% στις 15.135 μονάδες. Η φήμη που πυροδότησε την άνοδο δεν ήταν άλλη από το ό,τι η China Investment Corp., που έχει συσταθεί από την κινεζική κυβέρνηση με μόνο στόχο την επένδυση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της χώρας ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων, σχεδίαζε να επενδύσει σε ιαπωνικές μετοχές.

Σύμφωνα με τη μεγαλύτερη ημερήσια εφημερίδα της Ιαπωνίας, Nikkei, η CIC φερόταν να εξετάζει το ενδεχόμενο τοποθέτησης περίπου 200 δισ. δολαρίων σε πάγια υψηλότερης απόδοσης / κινδύνου του εξωτερικού, έχοντας θέσει στο στόχαστρό της, την Ιαπωνία που αποτελεί και τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Τις περαιτέρω αποδείξεις για την απόπειρα επέκτασης της CIC στο εξωτερικό, της παρείχε η εταιρική ιστοσελίδα της που διαφήμιζε το "άνοιγμα" 24 νέων θέσεων απασχόλησης για ειδικούς σε Βόρεια Αμερική, Ευρώπη, αναδυόμενες αγορές και στην Ιαπωνίας (ομόλογα, μετοχές).

Άσχημο παρελθόν μταξύ Ιαπωνίας και Κίνας

Θα νόμιζε κανείς πως η Ιαπωνία θα ήταν ενθουσιασμένη από τη διοχέτευση κεφαλαίων στη φθίνουσα χρηματιστηριακή αγορά του Τόκιο. Όπως και να έχει, τα νέα κεφάλαια θα αντιστάθμιζαν την εκροή πόρων από τους ξένους επενδυτές. Παραδείγματος χάριν, από την αρχή του έτους, τα hedge funds έχουν περιορίσει τις επενδύσεις τους στην Ιαπωνία, και επανατοποθέτησαν τα χρήματα τους σε άλλες αγορές της Ασίας, σύμφωνα με το fund Eurekahedge από τη Σιγκαπούρη.

Πολλοί διαχειριστές κεφαλαίων στράφηκαν μακριά από την Ιαπωνία, έχοντας απογοητευτεί από τις χαμηλές αποδόσεις και την πτωχή κερδοφορία των εταιρειών. Η Goldman Sachs (GS) εκτιμά πως η μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων για τις εταιρείες που βρίσκονται στο χρηματιστήριο του Τόκιο θα ανέλθει στο 10,2% του τρέχοντος έτους χρήσης έως και το Μάρτιο του 2008, σε σχέση με το 20% που προσφέρουν οι ΗΠΑ και το 15,7% από την υπόλοιπη Ασία.

Ωστόσο, δεν καλωσορίζουν όλοι στην Ιαπωνία τις επενδύσεις από τη γειτονική χώρα. Και αυτό διότι στο παρελθόν οι δύο χώρες δεν είχαν και τις πλέον αγαστές διπλωματικές σχέσης. Η άνοδος του Πεκίνου στην πολιτική και γεωγραφική ισχύ, χάρη στην ανάπτυξη της Κίνας, και οι προσπάθειες του να βρεθεί "σπίτι" για τα τεράστια συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας, απλά γεννά τις υποψίες πως η Κίνα θέλει να αγοράσει την υψηλή τεχνογνωσία της Ιαπωνίας. "Οι Ιάπωνες managers θα υποδεχθούν θετικά την ενίσχυση στη χρηματιστηριακή αγορά, ωστόσο υπάρχει έντονη φοβία, για το τι μέλλει γεννέσθαι εάν εισέλθουν σε μετοχικά κεφάλαια εταιρειών Κινέζοι μεγαλομέτοχοι" σημειώνει ο Yasuhiro Matsumoto, αναλυτής στην Shinsei Securities του Τόκιο.

Αυξάνοντας τους περιορισμούς

Επομένως, δεν αποτέλεσε καμία έκπληξη που οι Ιάπωνες νομοθέτες αποφάσισαν να θέσουν αυστηρότερους κανόνες για τις επενδύσεις και τις εξαγορές, από τις εταιρείες του εξωτερικού, ανέφερε ο εν λόγω αναλυτής. Ωστόσο, ενώ η Ιαπωνία αναζητά τρόπους να προστατέψει τους κλάδους που είναι ζωτικοί για την εθνική ασφάλεια, δεν υπάρχουν νομικές ρυθμίσεις που να απαγορεύουν τη διενέργεια πιθανών εμπορικών συμφωνιών μεταξύ των δύο χωρών τόνισε ο Kazuyoshi Komiya, επικεφαλής της Komiya Consultants, εταιρείας συμβούλων στο Τόκιο. Ο ίδιος ανέφερε πως οι δικηγόροι παρατηρούν ότι οι νομοθέτες τείνουν να παρερμηνεύουν με περίσσεια αυστηρότητα του κανονισμούς, στην περίπτωση που θεωρηθεί πως ενδέχεται να κινδυνεύει το εθνικό συμφέρον.

Ορισμένες εταιρείες έχουν ήδη λάβει τα μέτρα τους. Παράδειγμα αποτελούν οι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης της Toshiba Machine, που ειδικεύεται σε βιομηχανικά εργαλεία και ρομπότ, στη διάρκεια της οποίας εγκρίθηκαν τα νέα μέτρα που προστατεύουν την εταιρεία από απόπειρα εξαγοράς από Κινέζους επενδυτές. Η απόφαση έπεται τεσσάρων ετών αφότου η Toshiba Machine, που εδρεύει στην κεντρική ιαπωνική πόλη Numazu, κατέφυγε σε νόμους που απαγορεύουν τη μεταφορά ευαίσθητων τεχνολογιών, ούτως ώστε να αποτρέψει την πρόταση εξαγοράς από κινεζικό όμιλο.

Οι ανησυχίες για την Κίνα μετεξελίσσονται σε μεγαλύτερους φόβους αναφορικά με την εταιρική επιδρομή στην Ιαπωνία και την εξαγορά εταιρειών από hedge funds, που το μόνο που επιθυμούν είναι να αυξήσουν την κερδοφορία των ιαπωνικών εταιρειών, και στη συνέχεια να τις διασπάσουν σε μικρότερες εταιρείες και να τις προσφέρουν στον υψηλότερο πλειοδότη. Νωρίτερα φέτος, τα ιαπωνικά ΜΜΕ επικρότησαν την Bulldog Sauce που κατάφερε να εξοστρακίσει την προσφορά εξαγοράς από την  (BusinessWeek.com, 18/6/07) το αμερικανικό επενδυτικό fund Steel Partners.

Στο "παιχνίδι" και οι αραβικές εταιρείες

Πάντως, τα μετρητά δεν εισρέουν μόνο από την Κίνα. Στις 26 Νοεμβρίου, η Dubai International Capital, επενδυτική εταιρεία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ανακοίνωσε την εξαγορά μετοχών της Sony (SNE). Ο επενδυτής από την Μέση Ανατολή, που είχε ανακοινώσει τον Ιούλιο πως ενδέχεται να επενδύσει κεφάλαια ύψους 1,5 δισ. δολαρίων σε μία ή δύο ιαπωνικές εισηγμένες, πως η συμμετοχή ήταν "σημαντική", χωρίς ωστόσο να παρέχει περαιτέρω λεπτομέρειες. Η κρατική επενδυτική εταιρεία από τα  Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, International Petroleum Investment, κατέβαλλε το Σεπτέμβριοτο ποσό των 775 εκατ. δολαρίων για να αποκτήσει συμμετοχή της τάξης του 20% στην Cosmo Oil, καθιστώντας έτσι το μεγαλύτερο μέτοχο. Η ιαπωνική εταιρεία ήταν γνωστή στο παρελθόν με την επωνυμία Maurzen Oil (όπου εργαζόταν και ο τωρινός πρωθυπουργός Yasuo Fukuda έως το 1976), η Cosmo φλέρταρε ενεργά με την IPI ούτως ώστε να λάβει την αναγκαία χρηματοδότηση της για τα σχέδια επέκτασης της.

Μέχρι στιγμής, δεν είναι σαφές το πώς οι νομοθέτες, τα εταιρικά αφεντικά και το ιαπωνικό κοινό θα ανταποκριθούν στο "κύμα κεφαλαίων" που εισρέει στην Ιαπωνία. Πολλά θα εξαρτηθούν από τα κίνητρα των ξένων επενδυτών. Το να επενδύσει κανείς χρήματα στην Ιαπωνία παθητικά δεν θα προκαλέσει καμία ανησυχία στις αρχές, για να σημάνουν τον κίνδυνο της πιθανής εξαγοράς. Όσο για τα σχέδια της CIC, θα πρέπει όλοι να περιμένουν για να τα εξακριβώσουν. Η Eiichi Sekine, χρηματοπιστωτική αναλύτρια στην Nomura Institute of Capital Markets Research του Τόκιο, αναφέρει πως η CIC δε θα ξεκινήσει να αγοράζει μετοχές παρά μόνο μέχρι το πρώτο μισό του 2008.

Με τον Hiroko Tashiro