Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 08-Μαϊ-2018 12:14

    Ιταλία: Οι επιπτώσεις στο ασφαλιστικό από ένα γηρασμένο πληθυσμό

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    των Francesco Chiacchio και Simone Tagliapetra

    Στη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης, η Ιταλία -μαζί με άλλες χώρες που αντιμετώπιζαν προβλήματα- εισήγαγε μια σημαντική αναδιοργάνωση του ασφαλιστικού, γνωστή ως Fornero reform, με στόχο να αντιμετωπίσει την μη βιωσιμότητα του συστήματος που αποκαλύφθηκε.

    Αυτή η μεταρρύθμιση έχει βρεθεί -και συνεχίζει- στο επίκεντρο μιας μακρόχρονης πολιτικής συζήτησης στη χώρα. Αυτή η συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στις βραχυπρόθεσμες πτυχές του συστήματος, και παραμελεί τα σχετικά μακροχρόνια θεμελιώδη στοιχεία.

    Με αυτό το άρθρο, στόχος μας είναι να ρίξουμε φως στις μακροχρόνιες οικονομικές και δημογραφικές τάσεις της Ιταλίας, και στις επιπτώσεις τους στις συνταξιοδοτικές δαπάνες.

    Ως συνολική τάση, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες στην Ιταλία διαμορφώθηκαν στο 16,5% του ΑΕΠ το 2015- δεύτερες μεγαλύτερες στην ΕΕ πίσω από την Ελλάδα (Σχήμα 1).

    Όπως σε κάθε άλλη χώρα της ΕΕ, η μεγαλύτερη δαπάνη του ασφαλιστικού συστήματος στην Ιταλία του 2015 ήταν οι συντάξεις γήρατος. Έχει ενδιαφέρον ότι οι δαπάνες για τις " survivor pensions” της Ιταλίας ήταν οι μεγαλύτερες, σε ό,τι αφορά ποσοστό επί του ΑΕΠ, μεταξύ όλων των χωρών της ΕΕ την ίδια χρονιά, στο 2,7%- πιθανώς εξαιτίας της σχετικά ευρύτερης κάλυψης αυτών συντάξεων (Andrle et al., 2018).

    Προκειμένου να κατανοήσουμε την μακροχρόνια βιωσιμότητα ενός ασφαλιστικού συστήματος, είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη τις υποκείμενες δημογραφικές τάσεις.

    Όπως αναφέρθηκε στην ομάδα εργασίας της Κομισιόν για τη γήρανση του πληθυσμού και τη βιωσιμότητα (AWG), η δημογραφική αναλογία εξάρτησης ηλικιωμένων (ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας 65 και άνω ως ποσοστό επί του αριθμού των ατόμων ηλικίας 15-64), είναι σε μια μη αναστρέψιμη πορεία σε όλη την ΕΕ.

    Στην Ιταλία, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, ο λόγος εξάρτησης θα αυξηθεί από το 33,7% το 2015 σε περισσότερο από 60% το 2070 (σχήμα 2).

    dsfcdfc

    Αυτό σημαίνει ότι ενώ το 2015 υπήρχαν σχεδόν 34 συνταξιούχοι για κάθε 100 εργαζόμενους, το 2070 θα υπάρχουν 60 για κάθε 100 εργαζόμενους. Ο λόγος εξάρτησης προβλέπεται να κορυφωθεί στο 63% το 2050, και στη συνέχεια να μειωθεί στο 60%.

    Ακόμη κι αν η Fornero reform μετακινούνταν προς μια πιο δίκαιη κατανομή του βάρους μεταξύ των γενεών (Huttl, Wilson, and Wolff, 2015), η ταχεία γήρανση πιθανώς θα ασκούσε πιέσεις στις συνταξιοδοτικές δαπάνες.

    Το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών προβλέπει ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδο, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, μέχρι το 2040 και στη συνέχεια σταδιακά θα μειωθεί στις επόμενες δεκαετίες (σχήμα 3). Αυτή η πρόβλεψη βασίζεται σε σειρά αισιόδοξων εκτιμήσεων, όπως τη σημαντική ανάκαμψη του ποσοστού απασχόλησης και της ανάπτυξης του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ και της πραγματικής παραγωγικότητας της εργασίας κατά 1,75% ετησίως -πολύ υψηλοτέρα από ό,τι έχει παρατηρηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

    hbgv

    Ωστόσο, χαλαρώνοντας μερικές από τις υποκείμενες υποθέσεις και το υποδηλούμενο προφίλ οικονομικής ανάκαμψης, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες ως ποσοστό επί του ΑΕΠ θα ήταν σημαντικά υψηλότερες. Αναφέρουμε δύο εναλλακτικά σενάρια για να καταγράψουμε την αβεβαιότητα που περικλείει αυτές τις εκτιμήσεις.

    Χρησιμοποιώντας τις προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών για τον πληθυσμό -που κάνουν λόγο για ταχύτερη δημογραφική επιδείνωση στην Ιταλία σε σχέση με το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών- μια μελέτη του ΔΝΤ από τους Andrle et al (2018) προβλέπει ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα κορυφωθούν σε ένα επίπεδο άνω του 20% του ΑΕΠ το 2040. Αυτό υποδηλώνει μια διαφορά 4 ποσοστιαίων μονάδων με την πρόβλεψη του υπουργείου για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες. Καθώς αυξάνεται το σχετικό ποσοστό των συνταξιούχων στο πλαίσιο του πλασματικού συστήματος καθορισμένων εισφορών, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες προβλέπεται να μειωθούν διαρθρωτικά μετά το 2040.

    Χρησιμοποιώντας τις εκτιμήσεις του AWG για το 2018 (που εξετάζουν για παράδειγμα, υψηλότερο σταθερό ποσοστό ανεργίας), οι Andrle et al (2018) προβλέπουν ότι οι ασφαλιστικές δαπάνες της Ιταλίας θα κορυφωθούν στο 18,4% του ΑΕΠ το 2040. Αυτό υποδηλώνει μια απόκλιση μεγαλύτερη του 2% από την πρόβλεψη του υπουργείου για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες.

    Αυτές οι προβλέψεις απεικονίζουν ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες της Ιταλίας θα φθάσουν στο ανώτατο σημείο σε έναν ορίζοντα 20ετίας, όταν οι περισσότεροι άνθρωποι από όσους γεννήθηκαν στη δεκαετία του 60, συνταξιοδοτηθούν. Μετά από αυτό το peak το 2040, η δημογραφική πίεση σταδιακά θα υποχωρεί καθώς λιγότεροι άνθρωποι εισέρχονται στο συνταξιοδοτικό σύστημα, αντανακλώντας τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων, αντιπροσωπευτικά των πιο πρόσφατων τάσεων.

    Η ιταλική κυβέρνηση αυτή τη στιγμή συνεισφέρει περίπου το 30% των συνολικών ετήσιων δημοσίων δαπανών (χωρίς τις δαπάνες τόκων) στις συντάξεις (Centro Studi e Richerche di Itinerari Previdenziali, 2017). Και τα δύο εναλλακτικά σενάρια που εμφανίζονται πιο πάνω, υποδηλώνουν μια επιδείνωση των δημοσιονομικών της Ιταλίας στο τέλος.

    Κατά την άποψή μας, ο δημόσιος διάλογος στην Ιταλία για το μέλλον του συνταξιοδοτικού συστήματος θα πρέπει να λάβει υπόψη τις εναλλακτικές μακροπρόθεσμες δημογραφικές και αναπτυξιακές προβλέψεις, για να αποτυπώσει μια πιο ακριβή εικόνα των κινδύνων που βρίσκονται μπροστά της.

    © Copyright Bruegel. Η μετάφραση του κειμένου έγινε από το Capital.gr. Η δημοσίευση της ελληνικής μετάφρασης δεν αποτελεί προϊόν επίσημης συνεργασίας

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://bruegel.org/2018/04/italys-pension-spending-implications-of-an-ageing-population/
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ