Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 21-Αυγ-2018 00:04

    Η Τουρκία ακολουθεί το γνώριμο μονοπάτι των αναδυόμενων αγορών

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Noah Smith

    Την προηγούμενη εβδομάδα πήγα στην Τουρκία για έναν γάμο και όχι για να παρακολουθήσω μια οικονομική καταστροφή που ξεδιπλώνεται. Αλλά όπως ήρθαν τα πράγματα, κατέληξα να κάνω το δεύτερο. Όταν έφτασα η αξία της τουρκικής λίρας έναντι του αμερικανικού δολαρίου υποχωρούσε κατά περισσότερο από 20%:

    Προφίλ της κρίσης

    Η ισοτιμία της τουρκικής λίρας με το δολάριο

    view

    Αυτό σίγουρα με βοήθησε να αγοράσω αναμνηστικά για τους φίλους μου πίσω στις ΗΠΑ. Και θα είναι καλό για την τουριστική βιομηχανία της Τουρκίας, καθώς και για τους εξαγωγείς αγαθών όπως τα αυτοκίνητα και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Αλλά συνολικά, είναι άσχημα νέα για την Τουρκία. Η χώρα έχει δανειστεί πολλά χρήματα από ξένους:
     

    Όλα καλά, μέχρι που έρχεται ο λογαριασμός

    Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της Τουρκίας

    view

    Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, των οποίων η κυβέρνηση και εταιρείες εκδίδουν ομόλογα εκφρασμένα σε εθνικό νόμισμα, μεγάλο μέρος του δανεισμού της Τουρκίας γίνεται σε ξένο νόμισμα. Όταν η λίρα πέφτει έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, αυτό καθιστά πιο δαπανηρή την αποπληρωμή των δανείων σε δολάρια. Το Bloomberg News μετέδωσε πρόσφατα ότι τουλάχιστον 16 δισ. δολάρια τουρκικών ομολόγων που αποτιμώνται σε ξένο νόμισμα ωριμάζουν επόμενο έτος:

    Ομολογιακό τείχος εν όψει

    Το μεγαλύτερο μέρος της ωρίμανσης ομολόγων αναμένεται στο α' εξάμηνο του 2019 (ομόλογα τουλάχιστον 100 εκατ. δολ. την ώρα της έκδοσης)

    view

    Όπως σημείωσε ο Paul Krugman, αυτό μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε ένα καθοδικό σπιράλ. Μην μπορώντας να αποπληρώσουν το χρέος τους σε δολάρια ή ευρώ, οι τουρκικές εταιρείες θα χρεοκοπήσουν ή κατ ελάχιστον θα μειώσουν τις επενδύσεις, πλήττοντας την οικονομία και αναγκάζοντας περισσότερους ανθρώπους να μεταφέρουν τα χρήματά τους εκτός Τουρκίας. Αυτό θα στείλει το τουρκικό νόμισμα χαμηλότερα, προκαλώντας ακόμη περισσότερα κύματα χρεοκοπιών ή ακόμη και μεγαλύτερη επιβράδυνση.

    Αυτή είναι η περιγραφή ενός τύπου κρίσης που απαντάται συχνά στις αναδυόμενες αγορές. Θυμίζει αυτό που συνέβη στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις χώρες της Λατινικής Αμερικής τη δεκαετία του '80, του '90 και του  '00. Η ίδια η Τουρκία υπέστη αυτό το είδος επεισοδίου το 2000-01. Η ειρωνεία είναι ότι η καταστροφή αυτή ήταν που βοήθησε το σημερινό καθεστώς να αναλάβει την εξουσία.

    Το πώς ακριβώς συμβαίνουν αυτές οι κρίσεις είναι ένα μυστήριο. Οι οικονομολόγοι έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν τις ξαφνικές εκροές κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές ως συντονισμένες επιθέσεις από κερδοσκόπους νομισμάτων ως συμπεριφορά αγέλης ή ως ποικιλία άλλων φαινομένων. Αυτές οι ξαφνικές, καταστροφικές κατρακύλες μπορούν να προκληθούν από φαινομενικά ήσσονος σημασίας γεγονότα - για παράδειγμα, η λίρα της Τουρκίας βυθίστηκε μετά τις απειλές του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι θα επιβάλει δασμούς εις βάρος της χώρας στο πλαίσιο της κλιμάκωσης της διαμάχης για τη φυλάκιση ενός Αμερικανού πάστορα. Ο Tραμπ εκτοξεύει απειλές για δασμούς εναντίον πολλών χωρών και συχνά τις παίρνει πίσω σε σύντομο χρονικό διάστημα - η Τουρκία απλώς έτυχε να βρίσκεται σε σημείο όπου ένα ασταθές, αναξιόπιστο σήμα κατάφερε να την ωθήσει στην επικίνδυνη ζώνη.

    Το πιο σημαντικό ερώτημα είναι γιατί η οικονομία της Τουρκίας ήταν τόσο ευάλωτη. Εκ πρώτης όψεως, η οικονομία της Τουρκίας φαίνεται να τα πηγαίνει μια χαρά υπό τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος υπηρέτησε ως πρωθυπουργός από το 2003 έως το 2014. Το κατά κεφαλήν εισόδημα της χώρας έχει υπερδιπλασιαστεί σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης από τότε που ο Ερντογάν έγινε πρωθυπουργός:

    Μια ιστορία ανάπτυξης

    Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Τουρκίας σε σταθερές τιμές, λίρες

    view

    Αυτή η ευοίωνη τάση συνεχίστηκε τα τελευταία χρόνια. Η Τουρκία είναι τώρα μια χώρα μεσαίου εισοδήματος, με ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά κάτοικο παρόμοιο με εκείνο της Ουγγαρίας, της Ελλάδας ή της Πολωνίας. Στο ταξίδι μου, τα ορατά σημάδια της ανάπτυξης ήταν παντού - πανύψηλα νέα συγκροτήματα διαμερισμάτων και γραφείων, επιχειρήσεις γεμάτες με πελάτες.

    Αλλά πέρα από τα φαινόμενα, υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν είναι όλα καλά. Κάποιοι Τούρκοι οικονομολόγοι εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι η ανάπτυξη εξαρτάται υπερβολικά από το χρέος, σημειώνοντας ότι η Τουρκία άρχισε να εμφανίζει μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών μετά την ανάληψη της εξουσίας από το κόμμα του Ερντογάν. Εν τω μεταξύ, οι ξένες άμεσες επενδύσεις έχουν παγώσει τα τελευταία χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει ότι ολοένα και λιγότεροι επενδυτές θεωρούν ότι η ανάπτυξη της Τουρκίας καθοδηγείται από πραγματικές βελτιώσεις στην παραγωγικότητα.

    Εν μέρει για να αυξήσει τη δημοτικότητά του μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος το 2016, ο Ερντογάν δεσμεύτηκε για μεγαλεπήβολα κατασκευαστικά έργα, συμπεριλαμβανομένων μιας διώρυγας που θα περνά μέσα από την Κωνσταντινούπολη και ενός γιγαντιαίου νέου αεροδρομίου στην πόλη. Ακριβώς την επόμενη μέρα, υποσχέθηκε ένα τεράστιο αεροδρόμιο για μια πόλη μόνο 80.000 ανθρώπων. Εν τω μεταξύ, ενθάρρυνε τον κλάδο των ακινήτων με μια σειρά πολιτικών, από φορολογικές περικοπές για τα φτηνά ενυπόθηκα δάνεια έως αμνηστία για παράνομα κατασκευαστικά έργα.

    Το δέος που προκαλεί η κατασκευαστική επιδρομή του Ερντογάν είναι φανερό. "Τίποτα από αυτά δεν ήταν εδώ πριν από τον Ερντογάν", παρατήρησε ένας καλεσμένος στο γάμο, τεντώνοντας το δάχτυλο προς τον ορίζοντα της Κωνσταντινούπολης. Όμως ο δανεισμός ξένου χρήματος για τη χρηματοδότηση της εγχώριας κερδοσκοπίας στο real estate δεν υπήρξε ποτέ μια βιώσιμη στρατηγική για την οικονομική ανάπτυξη. Είναι αρκετά πιθανό τα κολοσσιαία προγράμματα του Ερντογάν να γίνουν τελικά βάρος, η κερδοσκοπία στα ακίνητα να οδηγήσει σε υψηλό χρέος και κύματα αθέτησης υποχρεώσεων και πολλές κατασκευές να αποδειχθούν ασύμφορες.

    Η κρίση του νομίσματος μπορεί να είναι η αρχή μιας δύσκολης εποχής για την Τουρκία. Οι εκροές κεφαλαίων είναι διαχειρίσιμες με capital controls, όπως απέδειξε η Κίνα μετά τη χρηματιστηριακή κρίση του 2015. Όμως, η μακροπρόθεσμη βλάβη μιας οικονομίας με υψηλά επίπεδα χρέους, και με πολλούς πόρους προσανατολισμένους προς την αγορά ακινήτων και κατασκευών, μπορεί να είναι πιο δύσκολο να αποφευχθεί.
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων