Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 29-Ιουν-2018 00:09

    Μη φοβάσαι το ρομπότ, για σένα δουλεύει!

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Μη φοβάσαι το ρομπότ, για σένα δουλεύει!

    Του Γιάννη Μαστρογεωργίου

    Δεν πρέπει να ανησυχούμε για την τεχνητή νοημοσύνη, περισσότερο ας μας ανησυχεί η ανθρώπινη έλλειψη καθαρού μυαλού.

    Η συζήτηση σχετικά με την τεχνολογία και τον ρόλο της στην κοινωνία δεν πρέπει να μας τρομάζει. Οι προκλήσεις είναι ισχυρές για πολίτες και πολιτικούς κυρίως. 

    Ωστόσο, υπάρχουν πολλές μελέτες που μας λένε ότι σε 50 χρόνια η μεγάλη πλειοψηφία των εργασιών θα γίνεται από ρομπότ. Τι μπορούμε να κάνουμε; 

    Έχουμε ζήσει τις πλάνες των δυστοπικών εκτιμήσεων εδώ και δεκαετίες.

    Aν πιστεύαμε τις μελέτες προ πενήντα ετών θα είχαμε ήδη προσπεράσει δεκαεπτά χρόνια από τότε που το νερό και το πετρέλαιο θα είχαν εξαντληθεί…

    Οι εκτιμήσεις του παρελθόντος πάσχουν πάντα από τα ίδια λάθη. Πρώτον, από την παγίδα της υπερβολής. Δεύτερον, από την υποσυνείδητη συμπάθεια μας προς το παρελθόν, σαν να ήταν όλα καλύτερα παλιά και τρίτον, από έναν ενδόμυχο σκεπτικισμό για όσα – πιθανώς και αρνητικά – φέρει το μέλλον, αγνοώντας τα στοιχεία της ανθρώπινης εφευρετικότητας και καινοτομίας.

    Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι σήμερα ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει φτάσει τα 7,5 δισ. και έχουμε περισσότερες από ποτέ θέσεις απασχόλησης παρά την τεχνολογική επανάσταση. Η παγκόσμια ανεργία βρίσκεται στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα, 5%, η παγκόσμια φτώχεια έχει μειωθεί επίσης, από 80% το 1820 σε 10% σήμερα. Η παιδική θνησιμότητα έχει μειωθεί σε λιγότερο από το ήμισυ, από 64,8 θανάτους ανά χίλιες γεννήσεις το 1990 σε 30,5 το 2016.

    Έχουμε πολλούς φυσικούς πόρους, κυρίως ΑΠΕ, έχουμε αποδείξει ότι τα αποθέματα πετρελαίου-  και λόγω shale gas - έχουν αυξηθεί και έχουμε πιο διαφοροποιημένες πηγές ενεργειακού εφοδιασμού. Όλα αυτά έχουν συμβεί – και - χάρη στη μεγαλύτερη τεχνολογική επανάσταση που έχει δει ποτέ η ανθρωπότητα.

    Περισσότερο από τις μισές θέσεις απασχόλησης που υπάρχουν σήμερα δεν ήταν γνωστές πριν από είκοσι χρόνια. Η εμπειρική απόδειξη είναι ότι τα δεδομένα από περισσότερα από 140 χρόνια δείχνουν ότι η τεχνολογία δημιουργεί πολύ περισσότερη απασχόληση από ό, τι καταστρέφει και ότι είναι ανυπόστατο ότι οι θέσεις εργασίας χαμηλής ειδίκευσης εξαφανίζονται για πάντα. Άλλες δημιουργούνται διαρκώς. 

    Μια μελέτη των Ian Stewart, Debapratim De και Alex Cole δείχνει σαφώς ότι η τεχνολογία μετατοπίζει τις πιο βαρετές, επικίνδυνες και σκληρές θέσεις εργασίας, δηλαδή εκείνες που δεν θέλουμε ούτως ή άλλως, και δημιουργεί πολλές περισσότερες θέσεις εργασίας στους τομείς των υπηρεσιών, της ανθρώπινης γνώσης και της αλληλεπίδρασης με την τεχνολογία. 

    Στην πραγματικότητα, οι μελέτες της Deloitte, της Ernst & Young κλπ, προβλέπουν ότι θα χρειαστούμε μελλοντικά περισσότερες θέσεις απασχόλησης σε εργασίες υποστήριξης και σε υπηρεσίες που γειτνιάζουν με τις νέες τεχνολογικές δραστηριότητες. Αυτό που οι προφήτες της ανθρώπινης μοίρας πάντα ξεχνούν, είναι ότι όσο ο χρήστης της τεχνολογίας είναι άνθρωπος, η εμπειρία και η αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους δεν μειώνεται. Αυξάνεται. 

    Οι πιο ρομποτικοποιημένες κοινωνίες δεν υποφέρουν περισσότερο από την ανεργία συγκριτικά με άλλες. Το αντίθετο. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ του 2016, η Νότιος Κορέα, η Σιγκαπούρη, η Ιαπωνία και η Γερμανία έχουν τα υψηλότερα ποσοστά ρομποτικής εργασίας (530, 400, 305 και 301 ρομπότ ανά 1.000 εργαζόμενους αντίστοιχα) και η ανεργία είναι μικρότερη από 3.9%. 

    Από την άλλη, χώρες που επιδοτούν τομείς χαμηλής παραγωγικότητας και τοποθετούν το Κράτος ως "προστατευτικό" μεσολαβητή, έχουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας. 

    Η Γαλλία, η οποία έχει λιγότερα από τα μισά ρομπότ της Νότιας Κορέας ή της Σιγκαπούρης (127 ανά χιλιάδες εργαζόμενους), έχει σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό ανεργίας από ό, τι οι πιο ρομποτικές οικονομίες. Η Ισπανία έχει πχ 60% λιγότερα ρομπότ από τη Γερμανία και 5 φορές υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Η McKinsey εκτιμά ότι σχεδόν το ήμισυ του κέρδους ανταγωνιστικότητας των επόμενων 50 ετών θα εξηγηθεί από την ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση. Αυτό σημαίνει υψηλότερους μισθούς σε όλους τους τομείς, ακόμη και σε χαμηλότερης ειδίκευσης εργατικό δυναμικό.

    Οι πιο αντιπροσωπευτικές εταιρείες αυτού του φαινομένου εκφράζονται με την ένωση των αρχικών τους: FAANG (Facebook, Amazon, Apple, Netflix και Google). Η θεαματική ανάπτυξη αυτών των εταιρειών δεν έχει μειώσει την απασχόληση. Η ανεργία στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1968, ενώ οι εταιρείες που υποτίθεται ότι θα έχαναν εξαιτίας της τεχνολογικής προόδου έχουν ενισχυθεί μέσω του ανταγωνισμού.

    Εταιρείες όπως το Facebook και η Google έχουν περισσότερους από 27.000 και 88.000 εργαζόμενους στην μισθοδοσία τους, αντίστοιχα, και πληρώνουν πάνω από 50% από το μέσο μισθό βιομηχανικών τομέων. Το επιχειρηματικό τους μοντέλο βασίζεται κυρίως στη διαφήμιση σε ψηφιακά μέσα, μια αγορά που δεν υπήρχε πριν από μερικά χρόνια. Άλλες 115.000 καθαρές θέσεις εργασίας προήλθαν από τις νέες τεχνολογίες στις ΗΠΑ. 

    Η Amazon, με ποσοστό 44% στην αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου, είναι ένας από τους κύριους ομίλους που είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία περισσότερων από 400.000 θέσεων εργασίας από εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τον Michael Mandel. Επιπλέον, στην περίπτωση αυτής της εταιρείας, ο αντίκτυπος πρέπει να επεκταθεί και στους τομείς που προσεγγίζουν το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπως η εφοδιαστική αλυσίδα, τα δέματα, οι ηλεκτρονικές πληρωμές κ.λπ.

    Στην Ευρώπη, η ψηφιοποίηση μετράται μέσω του δείκτη DESI (Ψηφιακή Οικονομία και Κοινωνία), που εκπονείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Δανία, η Φινλανδία, η Σουηδία, οι Κάτω Χώρες, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι ηγέτες στην ψηφιακή οικονομία. Όλοι ξεχωρίζουν για τρεις παράγοντες: Ένα πολύ υψηλό επίπεδο ελευθέρωσης που αντικατοπτρίζεται στον Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας, υψηλή εργασιακή ευελιξία και ανώτερο επίπεδο ψηφιοποίησης και χρήσης ρομπότ. Όλες αυτές οι χώρες έχουν ιστορικά χαμηλά ποσοστά ανεργίας (κάτω του 6%) και έχουν δει μικρές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας που προέρχονται από οικονομικές διαταραχές.

    Η αυτοματοποίηση δεν καταστρέφει τις εργασίες. Οδηγεί τις οικονομίες -ιδίως τις ανεπτυγμένες- στην επιτάχυνση της μετανάστευσης των εργαζομένων από τον μεταποιητικό τομέα στον τομέα των υπηρεσιών, ενώ η ψηφιοποίηση αντιμετωπίζει πρωτοφανείς ευκαιρίες στην αγορά που βασίζονται στο ψηφιακό οικοσύστημα και τα δεδομένα που έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως το πετρέλαιο του 21ου αιώνα. Με άλλα λόγια, κάνει τις οικονομίες ισχυρότερες, βελτιώνει το μισθολογικό κόστος και μειώνει τις επικίνδυνες θέσεις εργασίας.

    Κανένα από αυτά τα φαινόμενα δεν αποτελεί απειλή για την αγορά εργασίας. Μόνο στη Γαλλία, η McKinsey εκτιμά ότι το διαδίκτυο έχει καταφέρει να δημιουργήσει 2,4 θέσεις εργασίας για κάθε μία που χάνεται. Η τεχνολογία έχει κάνει τον παράγοντα εργασία να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο, όχι λιγότερο.

    Αυτό που συμβαίνει και στο οποίο θα επικεντρωθεί διεθνώς η προσοχή μας στα προσεχή έτη, είναι η διαδικασία μετακίνησης εργαζομένων από τομείς χαμηλής παραγωγικότητας και εντάσεως εργασίας ανειδίκευτης ως επί το πλείστων, προς τομείς που προσανατολίζονται στις υπηρεσίες, που ενισχύονται με τη χρήση της τεχνολογίας. 

    Ένας πωλητής ή ένας υδραυλικός δεν καταδικάζονται σε εξαφάνιση. Απλώς σε προσαρμογή. Όπως όλοι μας άλλωστε…

    Η εισαγωγή του φόβου στην κοινωνία είναι πολιτικά κερδοφόρα ενίοτε. Οι πολιτικοί του περίκλειστου κόσμου, των διχαστικών γραμμών – στην Ελλάδα μάλιστα κυβερνούν - ισχυρίζονται ότι είμαστε καταδικασμένοι από μια ασταμάτητη απειλή και ότι "αυτή τη φορά είναι διαφορετικά" και ότι πρέπει να δώσουμε περισσότερα χρήματα σε αντάλλαγμα για μια εργασιακή ασφάλεια την οποία δεν μπορούν να παρέχουν. και όταν αποτύχουν, και θα το κάνουν, τότε θα είναι αργά γιατί έχουν ήδη βάλει ένα άλλο βάρος πάνω μας. Του φόβου της εξέλιξης.

    Στην Ελλάδα σήμερα, τεκμηριωμένες προτάσεις και στοιχειώδεις προτεραιότητες για το αύριο, όπως η επένδυση στα δίκτυα υψηλής ταχύτητας, στις δεξιότητες, στην τεχνογνωσία στον ψηφιακό τομέα μέσω της διδασκαλίας προγραμματισμού σε σχολεία και της επανεκπαίδευσης, που θα οδηγήσουν στον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας και της κοινωνίας, έχουν ακουστεί μόνο από τον Κ. Μητσοτάκη, που με κάθε ευκαιρία τις επαναλαμβάνει.

    Είθε, γιατί το στοίχημα αφορά το μέλλον της χώρας και την ανασυγκρότησης της, τη νέα γενιά και αυτό συνιστά την απόλυτη προτεραιότητα.

    *Ο κ. Γιάννης Μαστρογεωργίου είναι Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κ. Καραμανλής
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων