Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 19-Δεκ-2017 00:30

    Ενισχύοντας τη λογοδοσία στους δημόσιους οργανισμούς

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Άγγελου Μπίνη 

    Η ελληνική δημόσια διοίκηση βρίσκεται σε φάση εκσυγχρονισμού του πλαισίου ελέγχου και εποπτείας που αφορά τόσο σε θέματα χρηματοοικονομικής διαχείρισης και εκτέλεσης προϋπολογισμού όσο και σε θέματα ελέγχου των επιχειρησιακών λειτουργιών και του τρόπου που λαμβάνονται οι αποφάσεις και ασκείται η διοίκηση στους δημόσιους οργανισμούς. Στην προσπάθειά της αυτή η χώρα έχει ανάγκη από ένα ισχυρό και αποτελεσματικό Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο κάθε δημόσιου οργανισμού.

    Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι μολονότι η ελληνική γλώσσα είναι πολύ πλούσια, για την απόδοση τόσο του όρου "internal control" όσο και του όρου "internal audit" χρησιμοποιείται συχνά αδιάκριτα ο όρος "εσωτερικός έλεγχος". Οι δύο αυτοί όροι, όπως χρησιμοποιούνται στην αγγλική γλώσσα, δεν είναι συνώνυμοι και δεν περιγράφουν τις ίδιες λειτουργίες.Ο όρος "internal control", ανεξάρτητα από το εάν συνοδεύεται ή όχι από τις λέξεις "system" ή "framework", ουσιαστικά αναφέρεται στο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ). Από την άλλη πλευρά ο όρος "internal audit”, ανεξάρτητα από το εάν συνοδεύεται ή όχι από τις λέξεις "function” ή "activity” αναφέρεται στη λειτουργία ή δραστηριότητα του Εσωτερικού Ελέγχου (ΕΕ). Το μοντέλο των Τριών Γραμμών Άμυνας μας βοηθά να επεξηγήσουμε καλύτερα την κατανομή ρόλων και αρμοδιοτήτων σχετικά με τις επιμέρους λειτουργίες ενός Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου στο επίπεδο ενός δημόσιου οργανισμού και τη θέση των εξωτερικών φορέων ελέγχου και εποπτείας στην Ελλάδα.

    pin


     
    Οι δραστηριότητες και λειτουργίες ελέγχου που ανατίθενται σε κάθε μια από τις τρεις γραμμές άμυνας αφορούν κάθε δημόσιο οργανισμό είτε πρόκειται για ένα υπουργείο είτε για έναν φορέα που μπορεί να λειτουργεί με τη μορφή ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ.

    * Η πρώτη γραμμή άμυνας αναφέρεται ουσιαστικά στις δικλίδες ελέγχου που είναι ενσωματωμένες στις λειτουργίες ενός δημόσιου οργανισμού και στις εργασίες που εκτελεί για να υλοποιήσει την αποστολή του. Πρόκειται για τις καθημερινές δραστηριότητες που διενεργούνται από τις επιχειρησιακές οργανικές μονάδες που ασχολούνται, για παράδειγμα, με διαδικασίες αδειοδότησης οικονομικών οντοτήτων, συλλογής φόρων, προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων, μείωσης της ανεργίας κ.α. ανάλογα με την αποστολή κάθε οργανισμού.

    * Στη δεύτερη γραμμή άμυνας βρίσκουμε καθήκοντα ελέγχου και εποπτείας που δεν αφορούν δραστηριότητες που σχετίζονται άμεσα με την παροχή υπηρεσιών ή προϊόντων στους πολίτες και στις επιχειρήσεις. Τυπικές δράσεις αποτελούν η παροχή καθοδήγησης και προτύπων όσον αφορά στις δημόσιες συμβάσεις, στην κατάρτιση και στην εκτέλεση του προϋπολογισμού, στην αξιολόγηση της απόδοσης και στην άσκηση του πειθαρχικού ελέγχου.

    * Ο Εσωτερικός Έλεγχος αποτελεί την τρίτη γραμμή άμυνας προσφέροντας ανεξάρτητες  υπηρεσίες διασφάλισης σχετικά με την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου και διαχείρισης των κινδύνων που απειλούν τον οργανισμό και τον εμποδίζουν να επιτύχει τους σκοπούς του και εν τέλει να προσφέρει ποιοτικές υπηρεσίες στους Έλληνες πολίτες και επιχειρήσεις παραμένοντας παράλληλα εντός των δημοσιονομικών στόχων και περιορισμών.

    Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο σύγχρονος ορισμός ενός Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου υπερβαίνει την παραδοσιακή εστίαση στον οικονομικό έλεγχο και παρέχει στη διοίκηση των δημόσιων οργανισμών τη δυνατότητα να επιβλέπει όλες τις παραμέτρους που επηρεάζουν την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών.

    Η δημιουργία ενός αποτελεσματικού Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου είναι ευθύνη της διοίκησης (πολιτική ηγεσία και ανώτερα υπηρεσιακά στελέχη) κάθε δημόσιου οργανισμού. Η λειτουργία του όμως διατρέχει όλο τον οργανισμό και περιλαμβάνει τόσο δραστηριότητες ελέγχου των λειτουργιών της διοίκησης όσο και της χρηματοοικονομικής διαχείρισης(managerial and financial control) και αναθέτει επιμέρους καθήκοντα σε όλους τους υπαλλήλους. Όλοι εμπλέκονται με τον έναν ή άλλο τρόπο και φέρουν συγκεκριμένες ευθύνες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν τον οργανισμό είτε πρόκειται για την ποιότητα και αποτελεσματικότητα των επιχειρησιακών λειτουργιών και την αποφυγή της κακοδιαχείρισης των πόρων είτε ακόμα και για την εκδήλωσης φαινομένων απάτης και διαφθοράς καθώς και γενικότερα παραβιάσεων των ρυθμίσεων ακεραιότητας και διαφάνειας.

    Οι δραστηριότητες ελέγχου που περιλαμβάνονται σ’ ένα Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου αποτελούν ένα σύνολο δικλίδων ελέγχου (internal controls) που πρέπει να είναι πλήρως ενσωματωμένες στο σύνολο των λειτουργιών και διεργασιών του οργανισμού. Δεν πρέπει να αποτελούν ένα πρόσθετο γραφειοκρατικό βάρος ούτε να θεωρούνται αρμοδιότητα συγκεκριμένων υπαλλήλων. Είναι μέρος της καθημερινής εργασίας όλων των υπαλλήλων και σημαντικός σύμμαχος για να γίνεται η δουλειά πιο εύκολα, πιο αποτελεσματικά τηρώντας τη νομιμότητα και τις υποχρεώσεις για διαφάνεια και λογοδοσία στη δράση των δημόσιων φορέων. 

    Το παρακάτω γράφημα αποτυπώνει το γεγονός ότι οι δικλίδες ελέγχου και η λειτουργία διαχείρισης κινδύνων, ως βασικά δομικά στοιχεία ενός Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου, υποστηρίζουν της αρχές της καλής και χρηστής δημόσια διακυβέρνησης (good and accountable public governance).

    pin


     

    Ακριβώς για το λόγο αυτό, οι πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του Συστήματος Εσωτερικού Έλεγχου πρέπει να συνδέονται άμεσα με τις λοιπές μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες για την αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης. Για παράδειγμα πολιτικές όπως η διοίκηση μέσω στόχων, η αξιολόγηση των υπαλλήλων βάσει απόδοσης, ο προϋπολογισμός προγραμμάτων και το μητρώο δεσμεύσεων, συνδέονται άμεσα με την ύπαρξη και λειτουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου.

    Στο πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης, οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου δεν αποτελούν απλά ένα εργαλείο βελτίωσης της λειτουργίας των δημόσιων οργανισμών και επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων. Είναι πρωτίστως καταλύτης και βασικός μοχλός για τη στήριξη των αναπτυξιακών προσπαθειών της χώρας, την ανακούφιση όσων πλήττονται περισσότερο από την κρίση καθώς και για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημόσιους οργανισμούς και στους θεσμούς ως βασική συνιστώσα των ρυθμίσεων κοινωνικής λογοδοσίας και διαφάνειας.​

    * Ο κ. Άγγελος Μπίνης είναι Σύμβουλος-Αναλυτής σε θέματα Ακεραιότητας και καταπολέμησης της Διαφθοράς, Διεύθυνση Δημόσιας Διακυβέρνησης, Μονάδα Ακεραιότητας Δημόσιου Τομέα, Ο.Ο.Σ.Α

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων