Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 08-Απρ-2018 20:00

    Διεθνής ανησυχία για τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας προ των θυρών

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Διεθνής ανησυχία για τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας προ των θυρών

    Από τον Κώστα Ράπτη

    Μέχρι πρόσφατα ο Ντόναλντ Τραμπ επικαλούνταν συχνά, ως μεγαλύτερο δείγμα επιτυχίας της προεδρίας του, τον συνεχιζόμενο καλπασμό των χρηματιστηριακών δεικτών. Όμως οι "ταύροι" μοιάζει να έχουν πια εγκαταλείψει τη Ουόλ Στριτ – και κοντά σε αυτήν τη Φρανκφούρτη, τη Σανγκάη, το Τόκιο και το Σίτι του Λονδίνου.

    Ο Dow Jones βρίσκεται περίπου 11 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τα ιστορικά υψηλά του Ιανουαρίου, ενώ από τις εννέα αμερικανικές εταιρείες με την υψηλότερη κεφαλαιοποίηση οι επτά βλέπουν τη μετοχή τους να αξίζει λιγότερο απ' ό,τι στο κλείσιμο του 2017.

    Δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τον κυριότερο από τους λόγους που έχουν προκαλέσει αυτό το βαρύ κλίμα στις αγορές. Οι φόβοι για επαπειλούμενο διεθνή εμπορικό πόλεμο απέκτησαν μεγαλύτερη θεμελίωση μετά την απόφαση της Κίνας να μην αφήσει αναπάντητους τους δασμούς που υιοθέτησε η κυβέρνηση Τραμπ, αρχικά σε ό,τι αφορά τον χάλυβα (25%) και το αλουμίνιο (10%).

    Συμβολική ισχύς

    Η πρώτη κινεζική απάντηση εντυπωσίασε περισσότερο με τη συμβολική ισχύ παρά με τον όγκο της. Στο στόχαστρο βρέθηκαν 120 κατηγορίες προϊόντων, κυρίως αγροτικών, στα οποία επιβλήθηκαν δασμοί της τάξης του 15% και άλλες 8 που επιβαρύνθηκαν κατά 25% και επιλέχθηκαν κυρίως με το κριτήριο να προκαλούν πολιτική βλάβη στον Αμερικανό πρόεδρο, θίγοντας την εκλογική του βάση στη "βαθιά Αμερική".

    Ο κατάλογος ήταν εν πολλοίς γνωστός από τις 23 Μαρτίου: κατεψυγμένο χοιρινό κρέας, κρασί, φρούτα, ξηροί καρποί διαφόρων ειδών. Μοιάζει να προσκαλεί σε ένα νοερό ταξίδι από τα χοιροστάσια της Ιντιάνα μέχρι τους αμπελώνες της Καλιφόρνια ή τους καταψύκτες βάμβακος της Αϊόβα.

    Στο σύνολό τους, τα προϊόντα αυτά αντιπροσωπεύουν εισαγωγές αξίες τριών δισ. δολαρίων – μερίδιο μάλλον μικρό σε σχέση με τα 150 δισ. των αμερικανικών προϊόντων που εισάγει ετησίως η Κίνα.

    Όμως, ο ασιατικός γίγαντας ενδιαφέρεται πρωτίστως να διατυπώσει ένα πολιτικό μήνυμα – και αυτό συνίσταται στο ότι δεν σκοπεύει να εκβιαστεί. Η συνέχεια έμελλε να το επιβεβαιώσει αυτό περίτρανα.

    Απάντηση σε 11 ώρες

    Η εβδομάδα αυτή επιφύλασσε, όπως αναμενόταν, και δεύτερο γύρο αντιπαράθεσης, καθώς έλαβαν σάρκα και οστά περαιτέρω αμερικανικές εμπορικές κυρώσεις, που αφορούν τις κατηγορίες για εκτεταμένη κλοπή τεχνογνωσίας από κινεζικής πλευράς, όπως κατέδειξε η έρευνα των αμερικανικών αρχών που είχε παραγγελθεί από τον Αύγουστο του 2017 βάσει του χρονολογούμενου από τη δεκαετία του '70 άρθρου 301 της εμπορικής νομοθεσίας των ΗΠΑ.

    Οι νέοι αυτοί αμερικανικοί δασμοί έχουν ως στόχο προϊόντα, συνολικής αξίας 50 δισ. δολαρίων, που ευνοούνται από το κρατικό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης του Πεκίνου "Made in China 2025".

    Ωστόσο, και στην περίπτωση αυτή η απάντηση εκδηλώθηκε σε λιγότερο από 11 ώρες.

    Η Κίνα ανταπέδωσε την Τετάρτη με λίστα 106 προϊόντων, εμπορικής αξίας 50 δισ. δολαρίων, στα οποία επιβάλλονται δασμοί ύψους 25%, κατ' απόλυτη ισοδυναμία. Πρόκειται για βασικές αμερικανικές εισαγωγές όπως σόγια, αεροσκάφη, αυτοκίνητα, ουίσκι και χημικά προϊόντα.

    Αναταραχή στις αγορές

    Το αποτέλεσμα ήταν να ακολουθήσει γενικό ξεπούλημα στις διεθνείς αγορές μετοχών και εμπορευμάτων. Οι αντιδράσεις των πρώτων ωρών ήταν χαρακτηριστικές. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στη Wall Street υποχώρησαν κατά 1,4%, τα προθεσμιακά συμβόλαια σόγιας σημείωσαν βουτιά της τάξης του 4,5%, ενώ πλήγμα δέχθηκαν το δολάριο και το κινεζικό γουάν. Στην Ευρώπη, ο δείκτης FTSE του Λονδίνου, ο CAC40 στο Παρίσι και ο γερμανικός DAX σημείωσαν πτώση μεταξύ 0,6% και 1,2%, ενώ οι επενδυτές στράφηκαν στην ασφάλεια των ομολόγων, με τις αποδόσεις των 10ετών αμερικανικών ομολόγων να υποχωρούν κατά 3 μονάδες βάσης στο 2,75%. Το δολάριο υποχώρησε στα 106,14 γεν. Το ευρώ υποχώρησε από το το υψηλό του 1,2335 δολαρίου στο 1,2287 δολάριο. Ο χρυσός σημείωσε αρχικά άλμα 0,85% στα 1.343 δολάρια η ουγκιά.

    Αν κάτι κατεξοχήν τρομάζει τις αγορές είναι η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται το παιχνίδι, οδηγώντας ΗΠΑ και Κίνα σε διαδοχικές ανταποδόσεις. Ωστόσο, και η χαρακτηριστική αυτή λεπτομέρεια δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει τον χρόνο έναρξης της εφαρμογής των μέτρων που μόλις εξήγγειλε.

    "Δεν φοβόμαστε"

    Βρισκόμαστε ακόμη εντός του χρονικού διαλείμματος στο οποίο εκτυλίσσεται η πιο λεπτή φάση της πραγματικής διαπραγμάτευσης των δύο πλευρών ή απλώς το chicken game έχει ήδη ξεφύγει;

    "Η Κίνα δεν προκαλεί εμπορικό πόλεμο και δεν θέλει να πολεμήσει σε έναν εμπορικό πόλεμο – αλλά από την άλλη δεν φοβόμαστε έναν εμπορικό πόλεμο", δήλωσε σε τακτική ενημέρωση των δημοσιογράφων ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Γκενγκ Σουάνγκ. Πιστό στον ρόλο του θιασώτη της παγκοσμιοποίησης, το Πεκίνο δεν παραλείπει να κατηγορήσει τις ΗΠΑ, ότι με το να υιοθετεί δασμούς έναντι συγκεκριμένων, λίγων χωρών, κινείται αντίθετα προς την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης στο πολυμερές εμπόριο.

    Τα αμερικανικά εμπορικά μέτρα παραβιάζουν τη ρήτρα εξαίρεσης για λόγους ασφαλείας των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ανέφερε το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου με ανακοίνωσή του στο διαδίκτυο, παραπέμποντας στο ότι η Ουάσινγκτον εξαίρεσε από τους δασμούς για τον χάλυβα και το αλουμίνιο, τουλάχιστον έως την Πρωτομαγιά, την Ε.Ε., την Αργεντινή, την Αυστραλία, τη Βραζιλία, τον Καναδά, το Μεξικό και τη Νότια Κορέα.

    Με "σημαία" τον ΠΟΕ

    "Τα συμφέροντα της Κίνας επλήγησαν σοβαρά", ανέφερε το υπουργείο, επικαλούμενο μάλιστα και την ευρεία στήριξη που εξέφρασε ο κινεζικός πληθυσμός για την επιβολή αντιμέτρων και προσθέτοντας ότι οι δύο πλευρές απέτυχαν να συμφωνήσουν, καθώς οι ΗΠΑ απέφυγαν να ανταποκριθούν στα κινεζικά αιτήματα μέσω του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για διαβούλευση. Παρά τις τριβές, προστίθεται πάντως στην ίδια ανακοίνωση, η Κίνα διατηρεί τη θέση της υπέρ της οικονομικής συνεργασίας ως της "μόνης εύλογης επιλογής" για την "κοινή ανάπτυξη" Κίνας και ΗΠΑ και την αποφυγή "μεγαλύτερου πλήγματος στην ευρύτερη εικόνα της σινο-αμερικανικής συνεργασίας".

    Οι εξωτερικές πιέσεις ουδέποτε έκαναν την Κίνα να ενδώσει. Αντίθετα, θα προωθήσουν την κινεζική καινοτομία και ανάπτυξη δήλωσε ο υφυπουργός Οικονομικών Τζου Γκουανγκγιάο, την Τετάρτη, ενώ ο υφυπουργός Εμπορίου Γουάνγκ Σοουγουέν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα δηλώνοντας ότι αν θέλουν να μειώσουν το εμπορικό του έλλειμμα με την Κίνα θα πρέπει να χαλαρώσουν τους περιορισμούς τους στις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας προς την κινεζική αγορά.

    Όμως εδώ ακριβώς βρίσκεται το μυστικό της τωρινής αντιπαράθεσης: ότι, δηλαδή, όσο η κινεζική οικονομία ανεβαίνει την κλίμακα της προστιθέμενης αξίας και αφήνει πίσω της το παλαιότερο μοντέλο επενδύσεων και εξαγωγών, η Ουάσινγκτον επείγεται να περιφρουρήσει το τεχνολογικό της πλεονέκτημα που είναι συνάμα και γεωπολιτικό. Και άλλοι διεθνείς παίκτες έχουν εμπορικά πλεονάσματα έναντι των ΗΠΑ, όμως αποτελούν στρατιωτικούς συμμάχους (βλ. υποτελείς), όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία, όχι αναδυόμενους ανταγωνιστές εφ' όλης της γεωπολιτικής ύλης.

    Σημάδια υπαναχώρησης

    Τα έως τώρα δείγματα, πάντως, παραπέμπουν σε επικείμενη υπαναχώρηση της κυβέρνησης Τραμπ. Την αρχή έκανε ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου για εμπορικά θέματα Πίτερ Ναβάρο, κατεξοχήν "ιέρακας" στα θέματα της Κίνας, ο οποίος διαβεβαίωσε τη Δευτέρα, λίγο πριν διαψευσθεί από την πραγματικότητα, πως δεν θεωρεί ότι θα υπάρξει κλιμάκωση της αμοιβαίας επιβολής δασμών. "Βασικός σκοπός του προέδρου Τραμπ", δήλωσε, "είναι να διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου".

    "Δεν θα προκαλούσε καθόλου έκπληξη εάν η έκβαση όλου αυτού είναι κάποιου είδους διαπραγμάτευση", δήλωσε από την πλευρά του την Τετάρτη ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Γουίλμπουρ Ρος, σε συνέντευξή του στο CNBC. Ωστόσο εξέφρασε αμφιβολίες αν το διάστημα έως την πιθανή έναρξη εφαρμογής των δασμών των Μάιο είναι επαρκές. "Είναι πολύ δύσκολο", είπε, "να καθοριστεί συγκεκριμένος χρόνος για διαπραγματεύσεις τόσο περίπλοκες όσο αυτές".

    Ο γρίφος οδηγήθηκε στην κορύφωσή του με τα όσα ανάρτησε στο Twitter, επίσης την Τετάρτη, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ. "Δεν είμαστε", έγραψε, "σε εμπορικό πόλεμο με την Κίνα: αυτός ο πόλεμος χάθηκε πριν από πολλά χρόνια από τους ανόητους ή ανίκανους ανθρώπους που εκπροσωπούσαν τις ΗΠΑ".

    Την ίδια ώρα, μερίδα του αμερικανικού επιχειρηματικού κόσμου εκφράζει τις επιφυλάξεις της. "Οι δασμοί είναι μία προτεινόμενη απάντηση, αλλά πιθανόν να δημιουργήσουν νέες προκλήσεις με τη μορφή σημαντικού προστιθέμενου κόστους για τις εταιρίες και τους καταναλωτές", ανέφερε ο Τζέι Τίμονς, πρόεδρος της Εθνικής ένωσης Μεταποίησης.

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση, πάλι, κρατά αποστάσεις, καθώς, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Ντανιέλ Ροζάριο, δεν υποστηρίζει μέτρα που θα ήταν αντίθετα στη νομοθεσία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Το πλαίσιο του ΠΟΕ "παρέχει πολυάριθμα εργαλεία για την αποτελεσματική διαχείριση των εμπορικών διαφορών", τόνισε ο ίδιος χαρακτηριστικά.

    Πώς η Αμερική παραμέλησε την ανταγωνιστικότητά της

    Οι κατηγορίες κατά της Κίνας για αθέμιτο ανταγωνισμό και κλοπή τεχνογνωσίας είναι άδικες, διότι βασίζονται σε μια στρεβλή κατανόηση της οικονομικής ιστορίας των τελευταίων δυόμισι αιώνων. Αυτό υποστηρίζει ο Ελληνοαμερικανός καθηγητής Κοινωνιολογίας, Τζέιμς Πέτρας (άλλοτε συνεργάτης του Ανδρέα Παπανδρέου), υπενθυμίζοντας ότι η μεν Βρετανία αναδύθηκε χάρη στο αποικιοκρατικό της πλεονέκτημα, οι δε ΗΠΑ, και κατόπιν η Γερμανία, η Ιαπωνία και η Σοβιετική Ένωση, με την επιβολή μέτρων προστατευτισμού των "κλάδων νεοσσών" και κρατικοκεντρικής εκβιομηχάνισης. Αντίθετα, οι χώρες του Νότου που εκ των υστέρων ακολούθησαν πολιτικές ελεύθερου εμπορίου, ειδικευόμενες στην εξαγωγή πρώτων υλών, δεν ξέφυγαν από τη στασιμότητα και την καθυστέρηση.

    Η Κίνα πάλι, προσθέτει ο ίδιος, αποτελεί το κορυφαίο παράδειγμα εφαρμογής του μοντέλου για το οποίο έκανε λόγο ο οικονομικός ιστορικός Αλεξάντερ Γκέσερνκορν, όπου η ίδια η συγκριτική καθυστέρηση της χώρας χρησιμοποιείται ως στρατηγικό πλεονέκτημα για τη συστηματική υποκατάσταση των εισαγωγών. Λ.χ. η ύπαρξη ενός μεγάλου αγροτικού τομέα προσφέρει φθηνή εργασία για έναν δυναμικό εξαγωγικό τομέα μεταποίησης. Το όλο μοντέλο, που θυμίζει την ανάδυση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας, βαδίζει από την κρατική παρέμβαση στη σταδιακή φιλελευθεροποίηση.

    Το 2017, επισημαίνει ο Πέτρας, η Κίνα κατοχύρωσε 225 πατέντες ξεπερνώντας τις ΗΠΑ με 91, ενώ τρανό παράδειγμα των προόδων της στην τεχνολογική καινοτομία αποτελεί ο όμιλος Huawe που ξόδεψε πέρσι για έρευνα και ανάπτυξη 13,8 δισ. δολάρια και σκοπεύει να φτάσει τα 20 δισ. ετησίως. Ο σινοφοβικός προστατευτισμός του Λευκού Οίκου προκύπτει από την ανησυχία που γεννά η κινεζική πρόοδος στην τεχνολογία πέμπτης γενεάς, που η Αμερική δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί.

    Η δυσκολία αυτή προέρχεται από την παραμέληση των αμερικανικών υποδομών, της μη στρατιωτικής παραγωγικής βάσης, καθώς και της ανάγκης αναβάθμισης της εργατικής δύναμης και της εγχώριας αγοράς. Η χρηματοπιστωτικοποίηση υπέταξε την πραγματική οικονομία, με διαβρωτικά αποτελέσματα, ενώ το κράτος δεν ανέλαβε καθοδηγητικό ρόλο στον καθορισμό στόχων και προτεραιοτήτων. Το ξέφρενο laissez faire δίχως σχέδιο δίνει τώρα τη θέση του σε έναν προστατευτισμό που μοιάζει με μάταιη προσπάθεια να γυρίσει το ρολόι πίσω. Η λύση, αντιτείνει ο Πέτρας, θα ήταν η ριζική μείωση των στρατιωτικών δαπανών και η τόνωση της αμερικανικής ανταγωνιστικότητας μέσω στοχευμένων κρατικών πολιτικών.

    *Αναδημοσίευση από το "Κεφάλαιο" που κυκλοφορεί.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων