Στ. Χατζηιωάννου: "Γιατί έφυγα από τις κρουαζιέρες"

«Η μετοχική συνεργασία με την Sea Star Capital έχει πολύ μέλλον», υπογραμμίζει με νόημα ο γνωστός Ελληνοκύπριος επιχειρηματίας Στέλιος Χατζηιωάννου σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Capital.gr. Ο Stelios μιλά για τα δύο τελευταία deals στο χώρο της ακτοπλοΐας όπου πρωταγωνίστησε ο ίδιος εξηγώντας το σκεπτικό της πώλησης της EasyCruise στην HSW και της επένδυσης στην Sea Star Capital συμφερόντων Γιάννη Βαρδινογιάννη.

Μιλά για την ποντοπόρο ναυτιλία και το σωστό χρόνο εισόδου σε μια αγορά που κρύβει επενδυτικές ευκαιρίες, μνημονεύοντας τη φράση που του είχε πει κάποτε ο πατέρας του “αγοράζεις φθηνά και πουλάς ακριβά” και παράλληλα αποκαλύπτει τη νέα “easy” επένδυση που ετοιμάζει.

Αναφέρεται ακόμα στο κοινωφελές ίδρυμα που έχει δημιουργήσει ο ίδιος με σκοπό την οικονομική στήριξη νέων επιχειρηματιών από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αγγλία και εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί να αποστιγματίσει την επιχειρηματική συνεργασία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Συνέντευξη στον Κώστα Νάνο 

- Κύριε Χατζηιωάννου, προ μηνών εισήλθατε στο μετοχικό κεφάλαιο της Sea Star Capital συμμετέχοντας στην αύξηση κεφαλαίου της εταιρείας, ενώ στο διάστημα που ακολούθησε η Hellenic Seaways που ελέγχεται από την Sea Star Capital εξαγόρασε την EasyCruise. Επρόκειτο τελικά για μια κοινή συμφωνία για τις δύο αυτές επιχειρηματικές κινήσεις; 

Η μετοχική συνεργασία με την Sea Star Capital έχει πολύ μέλλον, ενώ θετική εξέλιξη συνιστά και η είσοδος της Hellenic Seaways στο χώρο της κρουαζιέρας. 

Πρόκειται πάντως για δύο απολύτως ξεχωριστά deals και η υλοποίηση της μιας συμφωνίας δεν αποτελούσε προϋπόθεση για εκείνη που ακολούθησε στη συνέχεια. Η κρουαζιέρα έχει μέλλον, αλλά η EasyCruise δεν μπορούσε να αναπτυχθεί με ένα μόνο πλοίο. Με την ενσωμάτωση της στην HSW αποκτούμε σημαντικές οικονομίες κλίμακας και δημιουργούνται οι σωστές προϋποθέσεις ανάπτυξης μέσα από της Hellenic Seaways. 

Το πλέον ουσιώδες πάντως για την HSW είναι το brand name της εταιρείας. Πιστεύω ότι η συμφωνία αυτή αποτελεί μια πολύ θετική εξέλιξη για την HSW που μπαίνει στην αγορά της κρουαζιέρας, έναν κλάδο που έχει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

- Με ποιο όμως σκεπτικό αποφασίσατε να επενδύσετε σε μια αγορά όπως είναι η ακτοπλοΐα που αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα με το σύνολο των εταιρειών να δέχονται πιέσεις σε οικονομικό επίπεδο; 

Η αλήθεια είναι ότι πράγματι μπαίνουμε σε μια αγορά όπου οι αξίες των ακτοπλοϊκών εταιρειών είναι ιδιαίτερα χαμηλές, θυμίζοντας ουσιαστικά ότι η ακτοπλοΐα έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με την εμπορική ναυτιλία. Οι δύο αγορές κάνουν κύκλους και θεωρώ ότι με το πέρας της οικονομικής κρίσης, η άνοδος του τουρισμού θα δώσει ώθηση και στην ακτοπλοΐα.

- Η είσοδος στην ποντοπόρο ναυτιλία είναι κάτι που σας απασχολεί; Πολλοί εφοπλιστές λένε ότι αυτή η περίοδος κρύβει πολλές επενδυτικές ευκαιρίες.

Η ναυτιλία έχει τεράστιο επενδυτικό ενδιαφέρον αλλά εκτιμώ ότι ακόμα δεν έχει έρθει η κατάλληλη στιγμή. Το 2005 προχώρησα στην πώληση της ναυτιλιακή εταιρείας Stelmar, η οποία μπορεί να απέφερε σημαντικές υπεραξίες, ωστόσο όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων, η εταιρεία πουλήθηκε δύο χρόνια νωρίτερα από την κορυφή της απόδοσης που θα μπορούσε να φτάσει.

Σήμερα, σε επίπεδο μετοχικού κεφαλαίου όλες οι εισηγμένες ναυτιλιακές εταιρείες έχουν καταγράψει μείωση της τάξης τουλάχιστον του 60%. Άρα αυτό σημαίνει ότι μπορεί κάποιος σήμερα να αγοράζει πλοία με αντίστοιχη ποσοστιαία έκπτωση. Οδηγός των αποφάσεων μου αποτελεί η φράση που μου είχε πει κάποτε ο πατέρας μου “αγοράζεις φθηνά και πουλάς ακριβά”. Θεωρώ λοιπόν ότι ακόμα δεν έχει έρθει η κατάλληλη στιγμή.

- Τα τελευταία χρόνια έχετε ξεκινήσει να υποστηρίζετε οικονομικά νέους επιχειρηματίες. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να το πράξετε; 

Αποφάσισα να δημιουργήσω ένα κοινωφελές ίδρυμα σκοπός του οποίου είναι να κωδικοποιήσει την προσπάθεια μου να αποπληρώσω το χρέος μου απέναντι στην κοινωνία. Είναι ένα χρέος που πρέπει να έχει κάθε άνθρωπος που διαθέτει σήμερα μεγάλη οικονομική επιφάνεια.

Η πρώτη δραστηριότητα του ιδρύματος ξεκίνησε το 2006 με μια σειρά από υποτροφίες στο Λονδίνο. Υπάρχει μάλιστα ρήτρα ότι κάθε χρόνο πρέπει να συμμετέχουν σε αυτές Έλληνες και Κύπριοι φοιτητές.

Το δεύτερο σκέλος των δραστηριοτήτων του ιδρύματος είναι η επιβράβευση με χρηματικά έπαθλα σε νέους επιχειρηματίες στην Βρετανία, την Ελλάδα και την Κύπρο.

Κάθε έπαθλο σε κάθε μια από τις χώρες αυτές έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Στη Βρετανία το έπαθλο απευθύνεται στους νέους επιχειρηματίες με ειδικές ανάγκες. Η Βρετανία είναι μια μεγάλη χώρα στην οποία εμφανίζονται διαρκώς νέοι άνθρωποι που επιζητούν να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά. Θεωρώ ότι αν μη τι άλλο ότι οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες που θέλουν και εκείνοι να δημιουργήσουν κάτι, αξίζουν μια επιπλέον ευκαιρία.

Στην Ελλάδα επειδή η ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας βρίσκεται λίγο πίσω σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, σκέφτηκα το έπαθλο αυτό να απευθύνεται σε νέους επιχειρηματίες κάτω των 40 ετών. Μάλιστα στην Ελλάδα, το πρώτο έπαθλο δόθηκε πέρυσι στο πλαίσιο της απονομής των βραβείων «Κούρος». 

Το τρίπτυχο συμπληρώνει η Κύπρος, ο τόπος καταγωγής μου. Πρόσφατα βρέθηκα στην Κερύνεια την οποία επισκέφθηκα για πρώτη φορά και ένιωσα την υποχρέωση να συμβάλλω στο ελάχιστο για να μπορέσει να βρεθεί μια λύση. Δεδομένου ότι οι επιχειρηματίες είναι περισσότερο ανοιχτόμυαλοι από τους πολιτικούς προσπαθώ με το χρηματικό έπαθλο να αποστιγματίσω την συνεργασία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Βασικό λοιπόν κριτήριο για την χρηματοδότηση είναι η δημιουργία joint ventures μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Έχει μάλιστα δεσμευτεί ένα ποσό της τάξεως του 1 εκ. ευρώ για ένα χρονικό ορίζοντα τεσσάρων ετών.  

- Πως εξελίσσεται σήμερα το Easy Group; Ποιοι είναι οι βασικοί επιχειρηματικοί βραχίονες του ομίλου; Σχεδιάζετε κάποιο νέο επιχειρηματικό project στα πρότυπα της φιλοσοφίας του “easy”; 

Η πιο μεγάλη εταιρεία του group είναι η Easyjet η οποία είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Το 2009 ο τζίρος της εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 3 δισ. ευρώ με στόλο που αποτελείται από 180 αεροπλάνα και προσωπικό που φτάνει τα 6.000 άτομα.

Η εταιρεία "Easy Office" θα έλεγα ότι είναι ο νέος επενδυτικός βραχίονας για το EasyGroup. Η διεθνής οικονομική κρίση δημιούργησε πολλές επενδυτικές ευκαιρίες στο χώρο του real estate και πιο συγκεκριμένα στο τομέα των γραφειακών χώρων. Η εταιρεία αυτή ενοικιάζει χώρους γραφείων μεταφέροντας τη φιλοσοφία του ξενοδοχείου στο γραφείο. Και αυτό γιατί τα συμβόλαια ενοικίασης έχουν βραχυχρόνιο χαρακτήρα, ακόμα και διάρκεια μιας εβδομάδας ή ενός μήνα.

- Ποια είναι σήμερα η συμμετοχή της οικογένειας Χατζηιωάννου στην Easyjet; Η επάνοδος στη διοίκηση της αεροπορικής εταιρείας είναι κάτι που σκέφτεστε; 

Μετά την πώληση της δικής μου ναυτιλιακής εταιρείας, της Stelmar, ζήτησα από τον πατέρα μου να δραστηριοποιηθώ στις αερομεταφορές. Με άφησε τότε να το πράξω, αλλά μου είπε χαρακτηριστικά ότι “εάν πετύχεις θα πρέπει να συμμετέχουν και τα αδέλφια σου”. 

Η συμμετοχή λοιπόν της οικογένειας μου σήμερα ανέρχεται στο 39%, ενώ έχω διατηρήσει στην κατοχή μου τα δικαιώματα του ονόματος που είναι και το μεγαλύτερο “asset” για μένα. 

Σύμφωνα πάντως με το βρετανικό μοντέλο εταιρικής διακυβέρνησης ο πρόεδρος της εταιρείας πρέπει να είναι ένα ανεξάρτητο πρόσωπο που δεν συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της επιχείρησης. Εγώ συμμετέχω στις αποφάσεις της εταιρείας, έχοντας παρουσία στο διοικητικό συμβούλιο. Το περασμένο καλοκαίρι και μετά από συζητήσεις πολλών μηνών, το διοικητικό συμβούλιο της EasyJet αποφάσισε να μειώσει τον ρυθμό ανάπτυξης της στο 7,5% από 15% που «έτρεχε» μέχρι σήμερα, λόγω της διεθνούς οικονομικής κρίσης.

- Πόσο αξίζει σήμερα η ονομασία “easy”; Εάν κάποιος επιθυμούσε να αγοράσει κάθε δραστηριότητα σχετική ώστε να μπορεί να κάνει χρήση του ονόματος “easy”, πόσο θα αποτιμούσατε την αξία του;

Το “Easy Group” είναι η προσωπική μου επιχείρηση και ένα από τα περιουσιακά του στοιχεία είναι η επωνυμία “easy”. Κάθε φορά που δημιουργώ μια επιχείρηση, υπάρχει μια συμφωνία(license agreement) ανάμεσα σε αυτή και το “Easy group”. Θεωρητικά λοιπόν η αξία της επωνυμίας “easy” βρίσκεται σε αυτή την εταιρεία που είναι ιδιωτική και δεν έχει αποτιμηθεί. Υπάρχει μια τιμή που πιθανώς κάποιος να μου προσέφερε σήμερα για να την αγοράσει, αλλά σίγουρα δεν θα είναι η τιμή που θα πουλήσω εγώ. Είναι σαφές πως η τιμή πώλησης είναι πάνω από την τιμή αγοράς.