Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 06:54  Κάτι ξυπνάει στην αγροτική οικονομία- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Στο θεσσαλικό κάμπο κάτι διαφορετικό άρχισε να κινείται. Από παντού εμφανίζονται άνθρωποι με ιδέες! Μπορεί ακόμα να μην αποτυπώνεται ως ένδειξη στις προοπτικές της αγροτικής οικονομίας αλλά τουλάχιστον, η συχνότητα εμφάνισης εντείνεται και αυξάνει.
  • 29/07  Το ασφαλιστικό δεν είναι το μεγαλύτερό μας πρόβλημα- Άγης Βερούτης
    Αν ξεφύγουμε λίγο από τον βομβαρδισμό των προβλημάτων της καθημερινότητας, και ας δούμε μακροσκοπικά τα θέματα που πρέπει αυτή η χώρα να αντιμετωπίσει για να συνεχίσει να υπάρχει στο μέλλον, πρώτο μακράν έρχεται το δημογραφικό, ανεξάρτητα αν στο μεταξύ έχουμε χρεοκοπήσει ή όχι...
  • 28/07  "Η ζυγαριά να είναι χαλασμένη και ο μπακάλης να το ξέρει" (ΙΙ)- Γιώργος Κωστούλας
    Οι πολιτικοί ασπάζονται τόσο βολικότατα τον λαϊκισμό γιατί κάνει τα πάντα τόσο απλά. Κυρίως μέσα από την απαλλαγή των πολιτών-ψηφοφόρων από τις ευθύνες τους. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, μεταφέρουμε και τις ευθύνες της κοινωνίας των πολιτών στο πολιτικό σύστημα.
  • 25/07  Κυριακάτικος Συντηρητισμός- Ζήσης Δουγαλής
    Πολλά είναι αυτά που με ενοχλούν στη δημόσια συζήτηση για την κυριακάτικη λειτουργία των καταστημάτων. Είναι το γεγονός ότι στη σχετική συζήτηση λαμβάνουν μέρος και ακούγονται οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, οι υπάλληλοι, ο τουριστικός κλάδος, μέχρι και η Εκκλησία, αγνοείται όμως κατά κόρον ο κατεξοχήν ενδιαφερόμενος, ο καταναλωτής.
  • 24/07  Δημόσιο: Ναι στην αξιολόγηση, αλλά με ποιους αξιολογητές;- Γιάννης Αλεξάκης
    Η ανεξαρτησία της κρατικής μηχανής από κομματικές και συντεχνιακές επιρροές είναι το νούμερο 1 ζητούμενο τα τελευταία 60 χρόνια. Εάν πράγματι επιθυμούμε αυτά που διακυρήσσουμε, χρησιμοποιούμε τα κατάλληλα μέσα ή (μάλλον σκοπίμως) τα μη κατάλληλα;
  • 23/07  Γη, πετρέλαια, έρευνα και τουρισμός- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Πριν από 10 μέρες, 100.000 νέοι άνθρωποι συμπλήρωσαν μηχανογραφικό για τα Πανεπιστήμια. Τον Σεπτέμβριο, κάπου θα μπουν και θα ξεκινήσουν τις σπουδές τους. Το ερώτημα είναι πόσο συνειδητά έκαναν την επιλογή τους και κατά πόσο η αγορά εργασίας, μετά από 6 χρόνια, θα είναι αυτή που τώρα φαντάζονται.
  • 22/07  Ποιοι παίρνουν €8 δισ. συντάξεις "νεότητας";- Άγης Βερούτης
    Με απλά λόγια, για να παίρνουν κάποιοι λίγοι χαριστικές συντάξεις κάτω από τα 60 τους (πλην αν έχουν πρόβλημα υγείας), δυο εκατομμύρια Έλληνες καταδικάζονται στην μακροχρόνια ανεργία και οι νέοι μας στη μετανάστευση, ενώ σύσσωμη η υπόλοιπη οικονομία βρίσκεται σε σπιράλ θανάτου, με υπερφορολόγηση και αυξανόμενες καθυστερημένες οφειλές προς το κράτος, πάνω από τη φοροδοτική ικανότητα της κοινωνίας.
  • 21/07  Εκλογές στην κεμαλική Τουρκία χωρίς κεμαλικό υποψήφιο- Τάσος Χατζηβασιλείου
    Η 10η Αυγούστου θα είναι μια μέρα ιστορική για την Τουρκία, διότι οι πολίτες θα εκλέξουν για πρώτη φορά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για πενταετή θητεία. Η τουρκική ιστορία έχει προσφέρει προς μελέτη δεκάδες ιστορικά παράδοξα. Φέτος μας προσφέρει ακόμα ένα: στη χώρα του Κεμάλ, κανείς από τους υποψηφίους Προέδρους της Δημοκρατίας δεν είναι κεμαλιστής.
  • 18/07  Banco Espirito Santo και η μετά μνημόνιο εποχή- Διονύσης Χιόνης
    Τα τελευταία γεγονότα με την Banco Espirito Santo δείχνουν πόσο ευμετάβλητη είναι η ισορροπία στην αγορά ομολόγων και πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν οι συνθήκες με τις οποίες δανείζεται μια προβληματική οικονομία. Βέβαια για καλή μας τύχη όλη αυτή η συζήτηση γίνεται την εποχή που τα μνημόνια τελειώνουν για την ελληνική οικονομία και μπορούμε με αυτό τον τρόπο να προβληματιστούμε για την μετά μνημόνιο εποχή.
  • 17/07  Δάνεια σε ελβετικό φράγκο και αποκατάσταση της οφειλής σε ευρώ- Δημήτρης Σπυράκος
    Χιλιάδες δανειολήπτες που έλαβαν στεγαστικό δάνειο σε ελβετικό φράγκο, ιδίως την περίοδο 2006-2008, έχουν πλέον περιέλθει, εξαιτίας της επιδείνωσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ με το ελβετικό φράγκο, σε μία εξαιρετικά δεινή οικονομικά θέση. Στα δάνεια σε συνάλλαγμα το κόστος δανεισμού είναι αόριστο για τον δανειολήπτη. Όχι όμως εξαιτίας της διακύμανσης του επιτοκίου.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια