Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 07:28  ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ λύσεις λογικης- Κωνσταντίνος Παπακασόλας
    Η χώρα μας αναπληρώνει τα κενά σχεδόν όλων των ταμείων από τον προϋπολογισμό. Το πράττει όμως άνισα, καθώς η ενίσχυση ανά ταμείο η ανά ασφαλισμένο/συνταξιούχο έχει σπουδαίες και αδικαιολόγητες αποκλίσεις από ταμείο σε ταμείο, ώστε να μην εμπεδώνεται αίσθημα ούτε ασφαλείας ούτε ισότητας.
  • 30/10  Όταν ο ΣΥΡΙΖΑ γίνει τελείως ΠΑΣΟΚ- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Όπως κάθε κόμμα που σέβεται τον εαυτό του, έτσι κι ο ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει κάποτε τελείως ΠΑΣΟΚ. Δεν είναι θέμα μόνο ανήθικης κατάληψης της διοίκησης. Είναι φυσική προέκταση κάθε πολιτικού σχηματισμού που επιθυμεί να πρωταγωνιστήσει ως “κατακτητής“ στη διαχείριση της εξουσίας. Η μεταπολίτευση δομήθηκε έτσι κι αλλιώς, πάνω στον “εκπασοκισμό“ του πολιτικού συστήματος.
  • 29/10  Οι μισές αλήθειες- Βασίλης Αναστασίου
    Βρισκόμαστε σε πολύ χειρότερη κατάσταση, οικονομική και κοινωνική, από εκείνη που βρέθηκαν οι παππούδες μας στην Κατοχή, γιατί σε μας δεν υπάρχει η ελπίδα (δεν μπορούμε, είναι αδύνατον), να ελευθερωθούμε ανακάμπτοντας. Δεν ασχολείται κανείς με την επαναφορά της Παραγωγής Πλούτου.
  • 27/10  Το fiasco της ομοιοπαθητικής στο λαϊκισμό- Παναγιώτης Γκλαβίνης
    Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι ο λαϊκισμός έχει πρόσκαιρα κέρδη, αλλά στο τέλος μετράει πάντα ζημίες. Η αλήθεια στην πολιτική είναι το ακριβώς αντίθετο. Ο καθένας, αργά ή γρήγορα, θα πληρώσει το λαϊκισμό του στον τρόπο που αντιμετώπισε την ελληνική κρίση.
  • 24/10  Ο νέος πατριωτισμός: εγωισμός στα γενικά, ταπεινότητα στα ατομικά- Γιώργος Κωστούλας
    Η Ελλάδα υπήρξε στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της μια φτωχή χώρα, αλλά με υψηλό δείκτη αξιών. Οι αξίες αυτές ήταν αξίες της φτώχειας. Ένα μεγάλο μέρος των προβλημάτων μας ξεκινά από το γεγονός ότι στην περίοδο του εικονικού πλούτου πετάξαμε μαζί με τη φτώχεια και τις αξίες της, γιατί πιστέψαμε ότι ήταν άχρηστες, αφού είμαστε πια πλούσιοι. Τώρα επιστρέφουμε πάλι στη φτώχεια, αλλά χωρίς τις αξίες.
  • 23/10  Δεν είμαι ο Βαγγέλης!- Μάνος Σιφονιός
    “Γεια σου Βαγγέλη μου… Θέλω να σου πω ότι σε αγαπώ πολύ μα πάρα πολύ“. Αυτό είναι ένα SMS που έλαβα πριν λίγο καιρό. Απάντησα καλοπροαίρετα: “Καλοδεχούμενη η αγάπη αλλά μήπως να απευθυνθεί στο Βαγγέλη;“ Από τότε με έχουν πρήξει με μηνύματα αγάπης κ.α. Γράφει ο Μ. Σιφονιός.
  • 22/10  Μερκαντιλισμός: Ένα φάντασμα ξαναπλανιέται πάνω από την Ευρώπη- Ευθύμης Μαραμής
    Μία από τις χειρότερες παρενέργειες της επικρατούσας “μοντέρνας“ οικονομικής θεωρίας του συνολικού ξοδέματος (“συνολική ζήτηση“) και ο τρόπος που προσεγγίζει αυτή η θεωρία την παραγωγή και την απασχόληση, είναι η ψευδο-επιστημονική δικαίωση που δίνει στα φαντάσματα του μερκαντιλισμού.
  • 21/10  Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι η πολιτική αβεβαιότητα- Γιάννης Παπανικολάου
    Ο πρωθυπουργός κ. Σαμαράς και ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και εκκολαπτόμενος πρωθυπουργός κ. Τσίπρας διαφωνώντας σε όλα, κοκορομαχώντας και αλληλοβριζόμενοι, είναι πολύ κοντά σε κάτι μοναδικό. Να μετατρέψουν την όποια πολιτική αβεβαιότητα σε σχεδόν βεβαιότητα.
  • 20/10  Τα οφέλη από τα μέτρα στην αγορά ηλεκτρισμού- Νίκος Βασιλάκος
    Από τον Ιούλιο του 2013 μέχρι σήμερα η ΡΑΕ έλαβε μια σειρά από ρυθμιστικά μέτρα με κεντρικό στόχο τη μείωση του σταθμισμένου κόστους παραγωγής του Συστήματος, μέσω της υποκατάστασης σημαντικού τμήματος της παραγωγής από σταθμούς φυσικού αερίου με λιγνιτική παραγωγή.
  • 17/10  Δελτίον Θυέλλης- Άγης Βερούτης
    Οι πρακτικές της λιτότητας εναντίον της κοινωνίας των πολιτών, μέσω υπερφορολόγησης υπέρ της διατήρησης ανέπαφου του κομματικού κράτους των απτυχίωτων, των πλαστογράφων και των 50άρηδων συνταξιούχων, έχει φέρει την κοινωνία σε αδιέξοδο.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια