Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 07:25  Ποιος νοιάζεται πια για τους Ρώσους...- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Γενικότερα οι Ρώσοι δείχνουν μια στρατηγική αδυναμία να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην γεωπολιτική κατάσταση της Ευρώπης και να εδραιώσουν τα συμφέροντα τους, έστω και σε ομόθρησκες χώρες, όπως η Σερβία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα. Το μόνο που κάνουν είναι να παίζουν το ρόλο του “μπαμπούλα“ για τους υπόλοιπους και όχι πάντα για καλό.
  • 19/08  Πέντε ψέματα και μια αλήθεια για την ανεργία- Άγης Βερούτης
    Η ανεργία μας είναι πολύ υψηλότερη και από του Μεγάλου Κραχ των ΗΠΑ, το 1929, όταν στο ζενίθ της είχε φτάσει 25%. Στην πραγματικότητα στο κλάσμα “Άνεργοι που ψάχνουν για δουλειά δηλωμένοι στον ΟΑΕΔ / Ικανοί προς εργασία”, μειώνονται εκείνοι που ψάχνουν για δουλειά, είτε πηγαίνοντας άρον-άρον για πρόωρη συνταξιοδότηση, είτε μεταναστεύοντας, είτε παραιτούμενοι από το ψάξιμο.
  • 18/08  Αμφίπολη, ορυκτοί πόροι και το "μέγα το της θαλάσσης κράτος"- Σωτήρης Καμενόπουλος
    Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ο χρόνος αποτελεί την κινητή εικόνα της ακίνητης αιωνιότητας. Στο παρόν άρθρο παραθέτω ορισμένες σκέψεις, όπως η παραπάνω, που μου ήρθαν στο μυαλό όταν πρωτάκουσα την είδηση για τις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Αμφίπολη. Σκέψεις οι οποίες θεματικά χωρίζονται σε τρεις χρονικές ενότητες: παρελθόν, παρόν, μέλλον.
  • 14/08  Η Τουρκία του Ερντογάν και η Ελλάδα- Άγης Βερούτης
    Η επαναχάραξη συνόρων στη γύρω περιοχή της Ελλάδας πρέπει να μας προβληματίσει πολύ έντονα, ειδικά στην περίπτωση μιας Ευρωπαϊκής Τουρκίας και μιας Ασιατικής. Το Κουρδικό μοιάζει να είναι δευτερεύον, σε μια περίοδο που η Ευρώπη βιώνει την οικονομική αποτυχία του Ευρωσοσιαλισμού και της Ευρωγραφειοκρατίας, με το Ευρώ να αποτελεί βαρύδι για όλους πλην των λίγων πλεονασματικών βόρειων οικονομιών.
  • 13/08  Είσαι έτοιμος για την επανάσταση;- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Ας υποθέσουμε ότι έχεις ακόμα τη δουλειά σου. Ότι ακόμα παλεύεις και κρατάς δυνάμεις για το μέλλον. Ότι έχεις κάποια ακίνητα που νοικιάζεις, πως κάτι βγάζεις και πληρώνεις φόρους και ταμεία, πως καλύπτεις υποχρεώσεις για τα παιδιά, πως βοηθάνε παράλληλα κι οι παππούδες με τις συντάξεις. Ας δεχτούμε επίσης πως η εταιρία σου ή το μαγαζί σου πάνε καλά ή ότι είσαι δημόσιος υπάλληλος και “βρέξει χιονίσει“ πέφτει το μικρό αλλά σίγουρο μηνιάτικο.
  • 12/08  Τα χασοσκοπικά κεφάλαια και η έξοδος αναξιόπιστων χωρών στις αγορές- Σεραφείμ Κοτρώτσος
    Καθώς έφυγε από την επικαιρότητα το ζήτημα της Αργεντινής μου έμεινε η περίπου συλλογική επίθεση της ελληνικής κοινωνίας στα κερδοσκοπικά κεφάλαια που υποτίθεται ότι οδήγησαν μια χώρα στην πτώχευση ενώ αυτή τους είχε προτείνει μια αρκετά δίκαιη συμφωνία.
  • 11/08  ENΦΙΑ Δράμα!- Δημήτρης Μάρδας
    Και ενώ η κυβέρνηση πασχίζει –όπως υποστηρίζει– να καλύψει τις διάφορες τρύπες του προϋπολογισμού της (ο οποίος παρουσιάζει κατά τα άλλα και πρωτογενές πλεόνασμα!!!) με κάθε μορφής φορομπηχτικό μέτρο, από την άλλη κινείται διαφορετικά. Έτσι, εφευρίσκει διεξόδους για τη μη καταβολή προστίμων από κάποιους, που κατά τον κο Σόιμπλε, είναι ίσως η οικονομική ελίτ της χώρας, η οποία ευθύνεται για την κατάντια της Ελλάδας.
  • 08/08  2050: Ένας Κόσμος σε Σχήμα Ψαλιδιού- Σωτήρης Καμενόπουλος
    Μάλλον βρισκόμαστε σε μία περίοδο ιστορικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Μία περίοδο που ίσως εμφανίζεται κάθε 100 χρόνια. Τα ερωτήματα που τίθενται λοιπόν είναι: “Γιατί γίνονται τώρα όλα αυτά που γίνονται“. “Τί τα προξένησε όλα αυτά;“ “Υπάρχει μία γεννεσιουργός αιτία (root cause);“ Εσείς δεν αναρωτιέστε για αυτά;
  • 07/08  Έτσι δημιουργούνται θέσεις εργασίας- Άγης Βερούτης
    Η αρρώστια της χώρας είναι η Ανεργία. Δεν είναι η φοροδιαφυγή! Οι κακομοιρισμένοι πλέον μικρομεσαίοι που πληρώνουν για 8.000 ευρώ μικτό ετήσιο εισόδημα περισσότερο από 4.000 σε άμεσους φόρους (μετά τις ληστρικές εισφορές υποχρεωτικής αυτασφάλισης), όταν στη Γερμανία το ίδιο εισόδημα πληρώνει φόρο 20 ευρώ! Δεν είναι δυνατόν να πληρώσουν οι μικρομεσαίοι και άλλους φόρους, και να επιβιώσουν κιόλας! Όχι σε αυτό το σύμπαν!
  • 06/08  Κρεμάστε έναν ιδιοκτήτη για παραδειγματισμό...!- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Η ιδιοκτησία για πολλούς, είναι μια ψευδαίσθηση ματαιότητας. Για άλλους όμως, είναι το βασικότερο οικονομικό μέγεθος στο πέρασμα από τη φεουδαρχιική στην αστική κοινωνία... Αυτή λειτούργησε ως εγγυήτρια δύναμη στην πιστοληπτική ικανότητα των κρατών και εταιρειών, αυτή οργάνωσε και τις πρώτες δημοκρατίες. Αυτή όμως έδιωξε και τον κακόμοιρο τον Αδάμ από τον παράδεισο...
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια