Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 27/02  "Δημοσιονομική υποτίμηση" αντί για αύξηση του κατώτατου μισθού- Δημήτρης και Χρήστος Ιωάννου
    Τα 751 ευρώ ως κατώτατος μισθός είναι ένα καθαρά τυχαίο μέγεθος. Δεν αντιστοιχούσε στο σημείο ισορροπίας της αγοράς εργασίας για το 2011 και δεν αντιστοιχεί στο αντίστοιχο σημερινό, και τούτο διότι ο κατώτατος μισθός ούτε τότε διαμορφωνόταν, ούτε τώρα διαμορφώνεται, ελεύθερα.
  • 26/02  Καμένη λάμπα η ελληνική οικονομία;- Πλάμεν Τόντσεφ
    Ο συμβιβασμός που επετεύχθη μεταξύ της Ελλάδας και του Eurogroup και ιδίως η λίστα μεταρρυθμίσεων που υπεβλήθη ως αναπόσπαστο μέρος της συμφωνίας διατηρούν πολλά στοιχεία του επάρατου Μνημονίου που εν τω μεταξύ αισίως άλλαξε όνομα και έγινε γνωστό ως MFAFA.
  • 25/02  Η Ρουμανία επιταχύνει με ένα τεράστιο πακέτο μείωσης φόρων- Ηλίας Παπαγεωργιάδης
    Μέχρι να κτυπήσει τη Ρουμανία η διεθνής κρίση, η χώρα “έτρεχε“ με ιλλιγγειώδεις ρυθμούς. Πάτησε φρένο το δ΄τρίμηνο του 2008 και έχασε €20 δισ. το 2009, όταν και κατέφυγε στο ΔΝΤ. Μετά τις προεδρικές εκλογές του 2014, όταν έκανε την έκπληξη ο φιλελεύθερος υποψήφιος, η χώρα έχει μπει σε νέα πορεία.
  • 24/02  Πρώτα η Ελλάδα- Μιχάλης Ξηρουχάκης
    Θα τα καταφέρουμε τελικά ή για μα άλλη φορά καλλιεργούμε ψευδαισθήσεις ότι η λιτότητα και η κρίση θα τελειώσουν γρήγορα και θα επανέλθουμε στην προ του 2009 εποχή; Πόσο δύσκολο είναι να γινει η Ελλάδα ένα ‘’κανονικό’’ κράτος με δομές και μια σχέση πολίτη κράτους που θα την χαρακτηρίζει αμοιβαία εμπιστοσύνη;
  • 20/02  Κάτω η καταπιεστική Aριστεία!- Γιώργος Κωστούλας
    O νέος υπουργός Παιδείας, δικαιολογώντας την κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία, αμφισβήτησε ευθέως την Αριστεία. Προσπάθησε δε να αποδημήσει τη σημασία της με το εξής επιχείρημα: “Oσοι την κατακτούν σε μικρή ηλικία βασανίζονται από το άγχος να μην την απολέσουν...“.
  • 19/02  Γιατί η "Νεοφιλελεύθερη" οικονομία μας θα κρασάρει ανεξαρτήτως χρέους;- Άγης Βερούτης
    Ακούμε εδώ και καιρό τους ταλαντούχους συντρόφους πολιτικούς να λέγουν όπου σταθούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα αντιστρέψει τη Νεοφιλελεύθερη λαίλαπα του Μνημονίου. Κλαίω από τα γέλια όταν το ακούω αυτό. Εξηγώ παρακάτω.
  • 18/02  Ταμείο Ορυκτού Πλούτου;- Πέτρος Τζεφέρης
    “Ταμείο Εθνικού Πλούτου και Κοινωνικής Ασφάλισης“ θα ιδρυθεί σύμφωνα με τις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης με προφανή σκοπό να εξασφαλίσει πόρους για την χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ταμείων και την ενίσχυση της πολύπαθης κοινωνικής ασφάλισης.
  • 17/02  Πες μας τι κάνετε στις Βρυξέλλες- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Ζούμε ένα παράξενο σκηνικό πολιτικού παραλογισμού. Κι όσο μένουμε στην άγνοια, όσο αγνοούμε βασικούς κανόνες τακτικής, τόσο ανοίγονται μπροστά μας σενάρια καταστροφής. Αναρωτιέμαι πόσοι άνθρωποι στην Ελλάδα γνωρίζουν τι ακριβώς κάνει ο Βαρουφάκης αυτές τις δραματικές μέρες στις Βρυξέλλες.
  • 16/02  Η επίγνωση των ορίων- Νίκος Ακκιζίδης
    Εντοπίστε τα όρια σωστά. Ειδικά όταν αυτά οδηγούν στην λήψη πολύ σημαντικών αποφάσεων. Αν τα όρια δεν ανιχνευτούν σωστά τότε είτε δεν θα δοκιμαστούν ποτέ, είτε θα παραβιαστούν. Όμως, εάν κάποιος δεν δοκιμάσει τα όρια, τότε κινδυνεύει να θεωρηθεί δειλός. Από την άλλη πλευρά, εάν τα παραβιάσει πιθανόν να θεωρηθεί ανεύθυνος.
  • 13/02  Αριστερή Κυβέρνηση και Ανάπτυξη -οξύμωρο ή εφικτό;- Κατερίνα Διαμαντοπούλου
    Το μεγάλο στοίχημα της νέας κυβέρνησης δεν είναι η συμφωνία για το χρέος. Τολμώ να εκτιμήσω ότι η συμφωνία αυτή θα επιτευχθεί τελικά μέσα από πολλαπλές διαπραγματεύσεις και εκατέρωθεν υποχωρήσεις. Το υπαρξιακό στοίχημα της νέας κυβέρνησης είναι να καταφέρει να συγκεράσει την αριστερή διακυβέρνηση με την τόνωση της πραγματικής οικονομίας.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια