Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 06:34  Το κοινωνικό πρόσωπο του επιχειρείν- Βασίλης Αξιώτης
    Το επιχειρείν στην Ελλάδα δεν αποτελεί πηγή “κακών“ και λανθασμένα πολύς κόσμος το δαιμονοποιεί. Όμως δεν είναι και μόδα για να αντιμετωπίζεται από κάποιους από ευκαιριακά έως τυχοδιωκτικά. Για να αλλάξει ο χάρτης της επιχειρηματικότητας δεν χρειάζονται θαύματα αλλά βούληση από την πολιτεία, η οποία οφείλει να ακούσει τους ανθρώπους της αγοράς.
  • 29/09  Η αυτοκαταστροφική φύση του σοσιαλισμού- Ευθύμης Μαραμής
    Οι “δημόσιοι“ υπάλληλοι, εργάζονται σε περιβάλλον μονοπωλιακό, έχοντας “κεκτημένα δικαιώματα“ και αμείβονται με χρήματα απαλλοτριωμένα δια νόμου. Ο πραγματικός κόσμος, ο κόσμος της αγοράς, της οποίας μέρος είναι το κράτος (και όχι το αντίστροφο) δεν έχει ουσιαστικά δικαίωμα να αξιολογήσει τους υπαλλήλους του κράτους...
  • 26/09  Φιλότιμο και πονηριά μαζί; Ναι, βαθύτατα μέσα μας- Γιώργος Κωστούλας
    Καυχιόμαστε, είναι γνωστό αυτό, ότι σε καμία άλλη γλώσσα του κόσμου δεν υπάρχουν οι λέξεις φιλότιμο και λεβεντιά, υπονοώντας - με βάση το αξίωμα: “όπου δεν υπάρχει η έννοια δεν υπάρχει και η λέξη”- ότι είμαστε οι μόνοι που μπορούμε να κατανοήσουμε και να βιώσουμε το νόημα που οι λέξεις αυτές ενσωματώνουν. Με δικαιολογημένη υπερηφάνεια, βεβαίως.
  • 25/09  Τί γίνεται με το "ριχτάδικο" του ΟΑΕΕ;- Άγης Βερούτης
    Μας εξευτελίζουν συστηματικά, και το κάνουνε με δόλο. Κανονικά αυτή η συμπεριφορά εμπίπτει στο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο διότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και φτωχοποιημένοι αντιμετωπίζονται με βάση τον οικονομικο-κοινωνικό προσδιορισμό τους, διαφορετικά από οποιονδήποτε άλλο Έλληνα ή ξένο.
  • 24/09  Σοβαρότης και λιγότερη υπερβολή- Βασίλης Αναστασίου
    Μήπως η απελπισία της Χρεοκοπίας, μας οδηγεί να πιαστούμε από κάτι πιο επιτεύξιμο κατά μίαν άποψη, (όχι προς Θεού πάλι σε δανεικά που κάποιοι ήδη προσπαθούν να ξαναρχίσουμε το βιολί και γαία πυρί μιχθήτω), παρά στο μόνο πραγματοποιήσιμο που είναι να βάλουμε τους εαυτούς μας να δουλέψουν;
  • 23/09  Ευρώ και ΕΚΤ: Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η ολοκληρωτισμός;- Ευθύμης Μαραμής
    Στην περίπτωση της ευρωζώνης, η κοινή οικονομική πολιτική και το νόμισμα, απεδείχθη πολύ σύντομα πως είναι μια ουτοπία. Χώρες με εντελώς διαφορετικές παραγωγικές δυνατότητες καθώς και κυβερνήσεις με αντίθετες νοοτροπίες, αναμιγνύονται και συγκεντρώνονται σε ένα υπερ-κράτος.
  • 22/09  Ο ΣΥΡΙΖΑ "καλός αγωγός" των γερμανικών επιδιώξεων- Νίκος Χιδίρογλου
    Πρόκειται για ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι. Ο λόγος για τη “σύμπραξη“ του κόμματος της αξιωματικής Αντιπολίτευσης με το ΔΝΤ και τους Γερμανούς, εναντίον των Ελλήνων εφοπλιστών. Τη στιγμή που στο Βερολίνο τα δημοσιεύματα κατά των ανθρώπων της ναυτιλίας μας είναι τα τελευταία τέσσερα χρόνια συνεχή.
  • 19/09  Η κρίση θρέφει τα παράσιτα- Παναγιώτης Παπαδόπουλος
    Λένε ότι η κρίση φέρνει ευκαιρίες. Αυτό που δεν λένε, είναι πως αυτή η κρίση μετατράπηκε και σε έναν παράδεισο για τα κάθε λογής παράσιτα που υπήρχαν ανέκαθεν αλλά πλέον έχουν την ευκαιρία να βγάλουν περισσότερα χρήματα και να νιώσουν πιο απαραίτητοι από ποτέ.
  • 18/09  Διαμάντια στα αποκαΐδια- Άγης Βερούτης
    Πριν λίγες ημέρες έτυχα σε μια συζήτηση για το πόσο καλές υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών έχουν κάποιες γνωστές ξένες εταιρίες διαδικτυακού εμπορίου, και πόσο κακές έχουν οι ελληνικές σε σύγκριση με τις πρώτες. Αυτό λέγω πως είναι απλά ανακρίβεια, για να μη πω πως είναι ψέμα. Γράφει ο Άγης Βερούτης.
  • 17/09  Aφήστε μας καλύτερα, μόνους…- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Ο “φετιχισμός“ του αποτελέσματος δεν αποφέρει τη βελτίωση που κάποιος οραματίζεται για το εγχείρημα. Το να προσπαθείς δηλαδή, να πετύχεις κάτι που σου επιβάλλεται, χωρίς να έχεις πειστεί γα τη χρησιμότητα του, είναι πολύ δύσκολο να το καταφέρεις. Μπορεί να δείχνεις ότι έφτασες στο στόχο αλλά το πιθανότερο είναι ότι προσποιείσαι.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια