Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα

  • 00:05  Από το σύστημα στους πολίτες- Μίνος Μωυσής
    Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται πια για το ποιος παίρνει τις αποφάσεις αλλά για το αν είναι σωστές και βιώσιμες. Βαρέθηκε να ακούει ότι “σώθηκε το Ασφαλιστικό“ και να διαπιστώνει ότι η σωτηρία αυτή διαρκεί μέχρι την επόμενη σωτηρία που συνήθως συνοδεύεται από μείωση των συντάξεων ή από δυσμενή μεταβολή των όρων.
  • 01/04  Το "μυστήριο" του τραπεζικού συστήματος και του χρήματος- Ευθύμης Μαραμής
    Ένα από τα μεγαλύτερα “μυστήρια“ της οικονομίας είναι το νόμισμα ή αν θέλετε το χρήμα. Η ποσότητα του χρήματος δεν έχει καμία σημασία για την ανάπτυξη. Σημασία για την ανάπτυξη έχουν οι πραγματικοί πόροι και η εργασία.
  • 31/03  Δραχμή or not δραχμή;- Θεοδόσης Μπουντουράκης
    Το θεωρητικό επιχείρημα των δραχμολάγνων οικονομολόγων είναι ότι με τη δραχμή ανακτά η κυβέρνηση –άρα το κόμμα και συν αυτώ φιλαράκια– τον έλεγχο της νομισματικής πολιτικής. Έτσι δια των υποτιμήσεων θα βελτιώσει τις εξαγωγές, και μαζί με διοικητικά μέτρα, θα ελέγχει τις εισαγωγές...
  • 30/03  "Ψυχική νοημοσύνη": Για ένα καλύτερο... σήμερα- Γιώργος Κωστούλας
    Με το Πάσχα να πλησιάζει και εις πείσμα (ή μάλλον εξαιτίας) των ανησυχιών που μας περιβάλλουν, ένα “ευαίσθητο“ κείμενο γύρω από ένα ζητούμενο, ένα μέτρο καλύτερα, αμέσου αποδόσεως: Την άσκηση φιλαλληλίας. Προσβλέποντας σε ένα καλύτερο... σήμερα
  • 27/03  Με ποιον θα κάνει ρήξη ο Βαρουφάκης;- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Ο Βαρουφάκης βρέθηκε στα Χανιά και ανταποκρίθηκε με θέρμη, στις δηλώσεις στήριξης του “λαού“ του. Ζήτησε κιόλας, με την “δημιουργική ασάφεια“ που τον διακρίνει, στήριξη και μετά τη “ρήξη“. Και φυσικά, ξεκινήσαμε όλοι τις ερμηνείες του “χρησμού“ που η σύγχρονη εθνική μας “Πυθία“ ξεστόμισε.
  • 26/03  Ο νομισματικός σοσιαλισμός του ευρώ- Ευθύμης Μαραμής
    O Friedrich August von Hayek, σε ένα από τα τελευταία του έργα το 1978 (denationalization of money - the argument refined), υποστήριξε την πλήρη απελευθέρωση της έκδοσης χρήματος από την αγορά. Παράλληλα, έκανε και κάποιες παρατηρήσεις για την σχεδιαζόμενη εκείνη την εποχή ευρωπαϊκή νομισματική ένωση.
  • 24/03  H ατιμώρητη “φοροδιαφυγή” της διαφθοράς- Κωνσταντίνος Παπακασόλας
    Η φοροδιαφυγή λοιπόν, είναι τέχνασμα, με το όποιο καμουφλάρεται με απαράδεκτο τρόπο το πρόβλημα του αδήλωτου πλούτου, με συνέπεια τη στόχευση μονό της ιδιωτικής μικροπαραοικονομίας, και την άφεση της εγκληματογενούς και της προερχομένης από την διαφθορά.
  • 23/03  Να δεις που κάποτε θα μας πούνε και...- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Υπουργέ Κατρούγκαλε καταλαβαίνεις τι λες; Σε τι ακριβώς αντιπαραθέτεις επιχειρήματα; Στο ότι το γραφείο σου έχει ανοίξει δουλειές δημοσίου με όλη την Ελλάδα; Με διεκδικητές προσλήψεων, με δήμους και οργανισμούς; Προσπαθείς να μας πείσεις να μην ανησυχούμε επειδή χρόνια χειρίζεσαι υποθέσεις που εξαρτώνται από το υπουργείο του οποίου τη διοίκηση ανέλαβες τώρα;
  • 20/03  Γίνεται "όχι λιτότητα" χωρίς παραγωγή;- Βασίλης Αναστασίου
    Στα λεξικά για το αντίθετο της λιτότητας προτείνεται η Αφθονία, καθώς και άλλα παρεμφερή ουσιαστικά. Ελπίζουμε η Σπατάλη, το Περιττό, να μην είναι τα αντίστοιχα επιθυμητά ουσιαστικά όσων ζητάνε επίμονα “όχι λιτότητα“. Αλλά πώς επιτυγχάνεται η αφθονία και πού οφείλεται το Όχι;
  • 19/03  Πρέπει η Κυβέρνηση να κυβερνήσει- Στράτος Σιμόπουλος
    Η ανάλυση των προβλημάτων και ο σχεδιασμός επί χάρτου των λύσεων είναι μία διαδικασία με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από το πλέγμα των ενεργειών, που απαιτεί η δράση. Η παραδοχή αυτή αφορά κάθε οργανισμό είτε πρόκειται για επιχείρηση ή για δημόσια υπηρεσία, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για την Κυβέρνηση.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια