Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
        Τζίρος  εκ. €
ΜΕ ΑΠΟΨΗ

Από το απεχθές στο επονείδιστο χρέος

Εκτύπωση σελίδας
Αποθήκευση σελίδας
Αποστολή με e-mail
Προσθήκη στο αρχείο
Μέγεθος κειμένου

Του Δημήτρη Μάρδα

Κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης του πρώτου Μνημονίου ακούστηκε ο όρος «απεχθές χρέος», ένας όρος που αναφέρεται στο δημόσιο εκείνο χρέος, που έγινε με ανήθικο-παράνομο τρόπο και δε χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα ενός κράτους και τις ανάγκες των πολιτών. 
 
Έτσι, σύμφωνα με τους υποστηριχτές αυτής της θέσης, η Ελλάδα δεν έπρεπε να πληρώσει το όποιο παράνομο χρέος, που όφειλε να καταγγείλει μονομερώς. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην παγκόσμια ιστορία, που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση.
 
Το απεχθές χρέος αναφέρεται λοιπόν σε χώρες που κυβερνώνται από αυταρχικά παράνομα καθεστώτα, κυβερνήσεις λοιπόν με μη δημοκρατική νομιμοποίηση, με αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων που κατακλέβοντας το κράτος, διαθέτουν δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες τράπεζες. Κύρια λοιπόν προϋπόθεση για την ύπαρξη του απεχθούς χρέους είναι η ύπαρξη μιας μη νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, κάτι που η χώρα έχει να το βιώσει από το 1974. Μια δεύτερη προϋπόθεση είναι η χρήση των δανείων της χώρας για προσωπικούς σκοπούς. 
 
Ως προς την Ελλάδα, γρήγορα διαπιστώθηκε, ότι ο προσδιορισμός του απεχθούς της χρέους (μέσω της δικαστικής οδού) ήταν μια επώδυνη ιστορία. Έτσι, η πρώτη «φούσκα» της σωτηρίας της χώρας μέσω της μη πληρωμής του όποιου απροσδιόριστου –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– απεχθούς χρέους φαίνεται ότι έδωσε τα ηνία σε μια άλλη διαδικασία. Η τελευταία, άρχισε να δίνει έμφαση στους όρους, απαράδεκτους εν πολλοίς, των μνημονιακών συμβάσεων, που διέπουν τα πρόσφατα ελληνικά δημόσια χρέη. 
 
Παράλληλα με τον όρο απεχθές χρέος, χρησιμοποιήθηκε και ένας άλλος όρος το «επονείδιστο χρέος», το λεγόμενο αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος. Και οι δύο όροι θεωρούνται από πολλούς ως συνώνυμοι, αποδίδοντας την έννοια του αγγλικού όρου Odious dept. Το ελληνικό όμως λεξιλόγιο είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ακριβές. Έτσι, κατ’ άλλους οι δυο αυτοί όροι διαφέρουν σε κάποιο βαθμό, άσχετα αν καταλήγουν στο ίδιο σημείο. 
 
Πράγματι, το αξιοκατάκριτο ή αισχρό χρέος (επονείδιστο) λόγω πολλών απαράδεκτων όρων που διέπουν την όποια σχετική με δημόσιο χρέος σύμβαση, δεν είναι απαραίτητα και παράνομο χρέος (απεχθές) ούτε καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων πολιτικών. 
 
Σύμφωνα λοιπόν με τη δεύτερη προσέγγιση, επονείδιστο θεωρείται το χρέος, το οποίο προκύπτει από όρους υπερβολικούς, ληστρικούς, όντας λοιπόν το προϊόν  μιας λεοντείου συμφωνίας. Αυτή εισάγει λόγου χάρη υψηλά επιτόκια, μικρούς χρόνους αποπληρωμής και γενικά όρους με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο δανειζόμενο κράτος, μέσω Μνημονίων κ.λπ., δεν είναι όμως προϊόν μη νόμιμων κυβερνήσεων.
 
Ως λύση στο επονείδιστο χρέος (όπως και στο απεχθές) προτείνεται από ορισμένους, η δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής σοφών, που θα προσδιορίσει με τη σειρά της τους απαράδεκτους εκείνους όρους (ή τις παράνομες διαδικασίες), που σκιαγραφούν το πλαίσιο λειτουργίας κάθε μορφής τέτοιου χρέους.
 
Η εν λόγω όμως επιτροπή έχει μια μόνο ηθική αξία, ιδίως στην περίπτωση που το δημόσιο χρέος δε συνάφθηκε από μια παράνομη κυβέρνηση. Η ύπαρξή της από την άλλη, δε μπορεί να υποκαταστήσει αρμοδιότητες δικαστηρίων. Ακόμη και αν συσταθεί λοιπόν μια τέτοια επιτροπή, δεν αφαιρεί το δικαίωμα του οποιουδήποτε θιγόμενου πιστωτή να προσφύγει στα δικαστήρια (εν προκειμένω στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και να δικαιωθεί. 
 
Άρα, το στοιχείο εκείνο που θα προσδιορίσει τα όρια του επονείδιστου χρέους της Ελλάδας μετά το πρώτο Μνημόνιο, δε θα είναι σε τελική ανάλυση η οποιαδήποτε επιτροπή σοφών αλλά τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια και το συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 
 
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επιτροπής μπορεί να ηχεί πολιτικά ευχάριστα, στην πράξη όμως ο ρόλος της είναι επουσιώδης, δεδομένης της δομής του διεθνούς συστήματος διαιτησίας, που συνήθως χρησιμοποιείται στην ΕΕ.
 
Στην περίπτωση που καταλήξουμε στα δικαστήρια, τότε θα συμβεί ένα από τα ακόλουθα: Αν δικαιωθούμε, τότε θα ανατραπούν Μνημόνια και Συμβάσεις. Από την άλλη όμως μπορεί να τεθεί θέμα συνέχισης των πιστώσεων, καθώς οι δανειστές μας δε θα είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν άλλους όρους, πλην εκείνων που αρχικά συμφώνησαν. Εδώ βέβαια, υπάρχουν διάφορες λύσεις υποκατάστασης των δανειστών, ιδιαίτερα όμως επώδυνες αν όχι παρακινδυνευμένες στην τρέχουσα χρονική περίοδο.
 
Αν δεν δικαιωθούμε όμως, τότε οι πιστωτές πατώντας στις επίμαχες αποφάσεις των Δικαστηρίων, δε θα έχουν την παραμικρή πρόθεση να συζητήσουν το οποιοδήποτε μελλοντικό κούρεμα ή αναθεώρηση των όρων της Σύμβασης. Στην περίπτωση λοιπόν αυτή τα περιθώρια ελιγμών εκ μέρους της Ελλάδας στενεύουν για οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους.
 
Η διαδικασία της συνεννόησης, που οδηγεί σε μια σύμπτωση απόψεων ανάμεσα στα ενδιαφερόμενα μέρη, αν και πολιτικά λιγότερο ελκυστική, φαίνεται ως η πιο προσήκουσα λύση στην περίπτωση μας. Μπορεί να οδηγήσει σε επαναγορά των ομολόγων μας από την ΕΚΤ, στην τιμή που αυτή τα αγόρασε και όχι στην ονομαστική τους τιμή. Μπορεί επίσης να καταλήξει σε ένα δεύτερο κούρεμα κρατικού χρέους αυτήν την φορά, αν και το τελευταίο έχει αποκλειστεί (ως τώρα φυσικά). Όλα ανάγονται λοιπόν στην διαπραγματευτική ικανότητα των συμβαλλομένων μερών.

* Ο κ. Δημήτρης Μάρδας είναι Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ακολουθήστε το Capital.gr στα Social Media
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον:
LINKS ΧΟΡΗΓΩΝ

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα ΜΕ ΑΠΟΨΗ

  • 19/09  Η κρίση θρέφει τα παράσιτα- Παναγιώτης Παπαδόπουλος
    Λένε ότι η κρίση φέρνει ευκαιρίες. Αυτό που δεν λένε, είναι πως αυτή η κρίση μετατράπηκε και σε έναν παράδεισο για τα κάθε λογής παράσιτα που υπήρχαν ανέκαθεν αλλά πλέον έχουν την ευκαιρία να βγάλουν περισσότερα χρήματα και να νιώσουν πιο απαραίτητοι από ποτέ.
  • 18/09  Διαμάντια στα αποκαΐδια- Άγης Βερούτης
    Πριν λίγες ημέρες έτυχα σε μια συζήτηση για το πόσο καλές υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών έχουν κάποιες γνωστές ξένες εταιρίες διαδικτυακού εμπορίου, και πόσο κακές έχουν οι ελληνικές σε σύγκριση με τις πρώτες. Αυτό λέγω πως είναι απλά ανακρίβεια, για να μη πω πως είναι ψέμα. Γράφει ο Άγης Βερούτης.
  • 17/09  Aφήστε μας καλύτερα, μόνους…- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Ο “φετιχισμός“ του αποτελέσματος δεν αποφέρει τη βελτίωση που κάποιος οραματίζεται για το εγχείρημα. Το να προσπαθείς δηλαδή, να πετύχεις κάτι που σου επιβάλλεται, χωρίς να έχεις πειστεί γα τη χρησιμότητα του, είναι πολύ δύσκολο να το καταφέρεις. Μπορεί να δείχνεις ότι έφτασες στο στόχο αλλά το πιθανότερο είναι ότι προσποιείσαι.
  • 16/09  Μπροστά στο αδιέξοδο κατεύθυνσης και επιλογής- Κατερίνα Πάντα
    Έτσι όπως πάει η Ευρωζώνη, θα δει και τη Γαλλία να γίνεται έρμαιο των αγορών. Ο κοινός πυλώνας με τους Γερμανούς θα καταρρεύσει ή θα αναδείξει μια Λεπέν. Ακολουθώντας αυτούς η κυβέρνηση, θα έχει την ίδια καταλήξη και δύσκολα θα βγάλει τη θητεία. Μόνος λόγος ελπίδας, μια επιτυχής απομείωση του χρέους σε βιώσιμα επίπεδα. Υπάρχει κανείς να τα πραγματοποιήσει; Και ποιον να εμπιστευθείς;
  • 15/09  Μονορέιλ και νέο ρυμοτομικό σχέδιο- Βασίλης Αναστασίου
    Η συγκοινωνία στον Πειραιά θα είναι πολύ δύσκολη αν παραμείνει όπως είναι τώρα, όταν αναγκαστικά τα μεγάλα φορτηγά φορτωμένα με containers διέρχονται μέσα από το κέντρο, όσο και αν το τραίνο προς το Θριάσιο θα αποσυμφορήσει κάποτε την έξοδο από το λιμάνι προς άλλη κατεύθυνση.
  • 12/09  Η επιχειρηματική αποτυχία στην Ελλάδα- Παναγιώτης Παπαδόπουλος
    Εάν ανατρέξει κάποιος στην ιστορία των πλέον επιτυχημένων επιχειρηματιών στον κόσμο, θα διαπιστώσει ότι πάρα πολλοί από αυτούς, έχουν αποτύχει παταγωδώς και έχουν χρεοκοπήσει χωρίς όμως αυτό να επηρεάσει την μετέπειτα πορεία τους. Διάβαζα προ καιρού, ότι σύμφωνα με τις στατιστικές, οι μεγαλύτεροι και πιο επιτυχημένοι επιχειρηματίες σε όλο τον κόσμο, έχουν στο ενεργητικό τους έναν μέσο όρο 4,3% χρεοκοπιών.
  • 11/09  Κεφάλαιο και χρήμα στον πλανήτη των πιθήκων- Ευθύμης Μαραμής
    Το σύνηθες λάθος των περισσότερων σοσιαλιστών ή/και φιλελεύθερων του γλυκού νερού, είναι πως μπερδεύουν την αιτία με το αποτέλεσμα. Έτσι κάπως καταλήγουν σε συμπεράσματα εσφαλμένα εν τη γενέσει τους, όπως για παράδειγμα στο θέμα των ΕΣΠΑ, των επιδοτήσεων και συνολικά των πρακτικών αναδιανομής μέσω κεντρικού σχεδιασμού.
  • 10/09  Σήφης για Πρόεδρος Δημοκρατίας…- Ανδρέας Ζαμπούκας
    Το πολιτικό σύστημα διδάσκει παντού σκοπιμότητα και αμοραλισμό. Είναι φανερό πλέον, ότι συγκρατούνται οριακά να μην ξεφύγουν σε χονδροειδείς γραφικότητες. Έχουν ήδη διαλύσει νόμους, θεσμούς, σύμβολα και προχωρούν ακάθεκτοι στην αποδόμηση της Δημοκρατίας. Δεν ήταν πάντα τόσο “γλαφυρή“ η επιλογή του προσώπου για την Προεδρία...
  • 09/09  Είναι διαχειρίσιμος ο Κόσμος του 2050;- Σωτήρης Καμενόπουλος
    Ο κόσμος του 2050 θα πολύ δύσκολα διαχειρίσιμος με τα σημερινά δεδομένα και τα υπάρχοντα “εργαλεία παγκόσμιας διαχείρισης“. Από κάθε άποψη: οικονομική, περιβαλλοντική, κοινωνική/θρησκευτική, (γεω)πολιτική και τεχνολογική. Τα μέχρι σήμερα ιδεολογικά ρεύματα τα οποία έχουν “κυβερνήσει“ κατά περιόδους τον κόσμο ) αλλά και τα θρησκευτικά ρεύματα δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα.
  • 08/09  Ολίγα περί ανάπτυξης- Συμεών Ρωμύλος
    Η συζήτηση για ανάπτυξη γίνεται συνήθως με αναφορά στην αύξηση του ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) δηλαδή του συνόλου προϊόντων και υπηρεσιών, που παράγονται εντός της χώρας, σε ένα έτος. Εάν από το ΑΕΠ αφαιρεθούν οι αποσβέσεις των παγίων που “αναλώθηκαν“ για την δημιουργία του, προκύπτει το ΚΑΘΑΡΟ Εθνικό Προϊόν. Χοντρικά, στις ανεπτυγμένες οικονομίες, οι αποσβέσεις είναι 10% του Ακαθάριστου ΕΠ και το Καθαρό ΕΠ είναι, αντίστοιχα, 90% του ΑΕΠ.
Επόμενη σελίδα »

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

  στό    Αναζήτηση
Δημοφιλέστερα σήμερα
Περισσότερα σχόλια